انسان مۆمن در مسجد مانند ماهی شناور در آب است که از آن تغذیه می‌شود و شاداب و شادمان است. اما آدم منافق در مسجد مانند موش افتاده در آب است؛ دست و پا می‌زند تا خود را از آب برهاند.

شرح صدر

شرح صدر عنایت خاص خداوند به رسول اکرم (صلی الله علیه وآله)

در سوره «انشراح» نیز خداوند منان درباره الطاف و عنایات خاص خود به رسول مکرمش خطاب به آن جناب می‌فرماید:

«أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ»

«آیا ما به تو شرح صدر ندادیم»

یکی از صفات بسیار عالی انسان، شرح صدر است که نقطه مقابل آن ضیق صدر است؛ شرح صدر از نظر قرآن نشانه‌ هدایت است و ضیق صدر علامت ضلالت.

قرآن بعضى را صاحب شرح صدر و گستردگى روح و بعضى را داراى تنگى و ضیق صدر معرفى مى کند، چنان که در آیه ۱۲۵ سوره «انعام» مى گوید: فَمَنْ یُرِدِ اللّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماءِ: «آن کس را که خدا مى خواهد هدایتش کند، سینه اش را براى اسلام گشاده مى سازد، و آن کس را که بخواهد گمراه نماید، سینه اش را چنان تنگ مى کند که گوئى مى خواهد به آسمان بالا رود»!

این موضوعى است که با مطالعه حالات افراد کاملاً مشخص است، بعضى، آن چنان روحشان باز و گشاده است که هر قدر از حقایق در آن وارد شود، به راحتى پذیرا مى شود، اما بعضى، به عکس، آن چنان روح و فکرشان محدود است که گوئى هیچ جائى براى هیچ حقیقتى در آن نیست، گوئى مغزشان

درد میریزد پیاپی از در و دیوار یثرب
ناله میخیزد دمادم از دل بیدار یثرب
گشته برپا آتشی از جنس ابلیسِ پلید
آتش افروزی شده اینجا فقط رفتار یثرب
از برای غصب حق از خاندان آل عصمت
در کمین ناجوانمردانه شد کفتار یثرب
زنده ای اینجا نباشد، زندگی گشته تمام
بس تعفن گشته برپا از سر مُردار یثرب
میکشد آهی ز دل تا عرش حق سوزد کنون
از نوای ناله های مخزنِ اسرار یثرب
جهل این مردم ربوده طاقت و تابش ز کف
زانوی غم در بغل، محزون شده سردار یثرب
نقد و قسطی در حراج کم فروشان در سقیفه
دین فروشی بین شده ،چون رونق بازار یثرب
جاهلیت شد هویدا سن و سال آمد به کار
تا جهالت گشته غالب، بر سر پندار یثرب
گفتمان اندر سقیفه در مسیر دیگری شد
ارزشی دیگر ندارد، بعد ازین گفتار یثرب
عقد بیعت با شیاطین چون به اینجا بسته شد
بوی دین ناید دگر از جمله ی کردار یثرب
آشنایی نیست در این شهر غربت با علی
در کمین باشد زند یک ضربه هم مسمار یثرب
ای« مبین» آغاز صدها قصه شد این غصه ها
فتنه ها دارد پس از این ضربه ی دیوار یثرب
نصرالدین کریمی (مبین) از زیاران
وزن شعر: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

دلم پر شورش است امشب خدایا

ز غمهای علی، از رنج زهرا

حسن امشب سرش بر زانوی غم

حسین گرید کجایی مادر ما

بنالد زینبش چون شمع سوزان

مدینه بس جفا کردی به طاها

سرشک داغ کلثوم آتشم زد

بسوزد استخوانم وای بر ما

سلام ما کسی پاسخ نمی گفت

چهل در کوفتم همراه زهرا

الا ای اهل یثرب حیدرم من

مگر زهرا چه کرده با شماها

نشد پیدا کسی در شهر یثرب

کند با اهل بیت ما مدارا

کسی یارم نشد تنها بماندم

ز خاطر محو کردن چون خدا را

زمانی که غدیر از یادها رفت

شدم تنها میان موج غمها

غم آمد تا سراغم داغ همدم

نوازش می کند غم داغ ما را

یتیمی درد بی درمان یتیمی

رسد آوای غمها تا ثریا

«مبینا » جان فشان در ماتم او

ز اشک زینبین در داغ زهرا

نصرالدین کریمی (مبین) از زیاران

وزن شعر: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

امام رضا علیه السلام می‌فرماید: «هر کس از انجام عملی که گناهانش را جبران کند ناتوان است، پس باید زیاد بر محمد و آل محمد صلوات بفرستد؛ زیرا صلوات، گناهان را به کلی پاک می‌کند.»
صلوات

صلوات فرستادن یکی از با فضیلت ترین و پر برکترین عباداتی است که در اسلام آمده و روایات بی شماری در این زمینه و سفارش به انجام آن به ما رسیده است. در اینجا به تعدای از فضایل و برکات آن به صورت اجمال اشاره میکنیم :‌

۱٫ کفاره گناهان:

امام رضا علیه السلام می‌فرماید: «من لم یقدر علی ما یکفر به ذنوبه فلیکثر من الصلاه علی محمد و آله، فانها تهدم الذنوب هدما؛ ( به نقل از عیون اخبار الرضا علیه السلام ج ۱، ص ۲۹۴، )

هر کس از انجام عملی که گناهانش را جبران کند ناتوان است، پس باید زیاد برمحمد و آل محمد صلوات بفرستد؛ زیرا صلوات، گناهان را به

شهر نامردی به غمهای علی
شهر درد و رنج زهرای علی
آتش اینجا بر تسلی می برند
کس ندارد چونکه پروای علی
جوهر تردید در رگهایشان
سست پیمان در تماشای علی
او که درب شهر علم احمدیست
جهل مردم درد شبهای علی
ای مدینه ذوالفقار در غلاف
دیده ای در صبر والای علی
دیده مجنون کوچه ی تنگ ترا
میخورد سیلی لیلای علی
بغض هجران گل یاس کبود
میفشارد تا ابد نای علی
مهر کردی تا دهان مجتبی
محرم زهراست همپای علی
ای «مبین» کم کن سخن بس باشدت
از دل و جان کن تمنای علی
نصرالدین کریمی (مبین) از زیاران
وزن شعر:فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

 

مصاحبه ی اختصاصی تبیان با مرتضی کاخی

---

---

 

 

 

مرتضی کاخی شاعر، پژوهشگر، محقق توانمند و مدرس دانشگاه است. وی یکی از شاعران قدیمی است که کتاب ها و مقالات زیادی درباره شعر کلاسیک و غزل فارسی نوشته است. وی پیش از این کتاب های «روشن تر از خاموشی »،« درباره شعر امروز خراسان»، «قدر مجموعه گل» و«صدای حیرت بیدار: درباره شعر اخوان ثالث» را نوشته است. جدید ترین کتاب وی« این کوزه گر دهر» نام دارد که در آن به تحلیل رباعی در تاریخ ادب فارسی پرداخته است. 

 

 

 

آقای کاخی بفرمایید در ابتدا نگاه شاعران به طبیعت و بهار از چه زاویه ای بوده است و چطور در شعرشان بازتاب پیدا کرده و این نگاه در طول تاریخ چه تغییراتی به خود دیده است؟

 

این موضوع یک رساله دکتری دانشگاه ادبیات است

کن دعا مهدی بیاید فاطمه
عقده هایم او گشاید فاطمه
قصه ام پر غصه شد بعد نبی
او غم دل را زداید فاطمه
دست من را بست بابت مصطفی
مهدی ما میگشاید فاطمه
در سکوت کنج خانه منتظر
تا که وقتش کی برآید فاطمه
بزم ما با آتش خصم ار گسست
شادی ما او فزاید فاطمه
بیقرار و در خروش باشد زمین
با ظهورش عشق زاید فاطمه
کوچه تنگ مدینه بعد تو
طاقتم را می رباید فاطمه
شد غمین تا صبر زین غم یا «مبین»
صبر هم ما را ستاید فاطمه
نصرالدین کریمی (مبین) از زیاران
وزن شعر: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

ای دلیل خلقت کون و مکان
فاطمه جانِ علی پیشم بمان
در غم هجران بابا مرضیه
گشته خون از دیدگانِ تو روان
همچنان ابر بهاری اشکِ تو
گریه هایت در غم او بی امان
در جوانی از چه شد یا فاطمه
خم شدی، قد تو شد چونان کمان
چشم وا کن فاطمه من در غمت
با که گویم درد خود را این زمان
در تب و تاب پدر بودی چرا
من چگونه درد خود دارم نهان
من پس از تو با که گویم درد دل
ظلم و جور بی حدِ این مردمان
عمر تو چون گل بسی گردید کم
بی خبر شد وقتِ تاراج خزان
از وفا دورست زهرا ،خود روی
بی تو مانم من میانِ دیگران
میروی زهرا چه سازم بعد تو
یا چه گویم از تو با این طفلکان
میروی تنهایِ تنها میشوم
میکنم با چاه دردِ خود بیان
دیده بگشا فاطمه من حیدرم
طاقت اشکم ندارند عرشیان
دیده بگشا حیدرِ خیبر منم
در غمت قد مرا منما کمان
شد کبود از ضرب سیلی روی تو
ای گلم شرمنده ام از باغبان
باغبان صبر تو دستم بسته بود
کارگر هرگز نباشد ریسمان
زینبت بس بیقراری می کند
مجتبی رازی بدل دارد نهان
ام کلثومت چه زاری می کند
یا حسین آهش رسد تا آسمان
دستها بر آسمانست ای« مبین»
ای خدا رحمی نما بر بیکسان
نصرالدین کریمی (مبین) از زیاران
وزن شعر: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

 

 

---

انسان می‌خواهد عواطف و احساسات خویش را به برخی از افراد که آنان را دوست خود می‌گیرد یا سرمشق خود قرار می‌دهد، بروز دهد. یکی از روشهای ابراز احساسات، ضیافت و مهمانی دادن است. لذا از ضیافت به عنوان مصداقی از تکریم یاد شده است.

 

---

 

انسان موجودی اجتماعی است. ریشه این گرایش آدمی هرچه باشد، او را به سوی همنوع می‌کشاند؛ چرا که دست کم نیاز عاطفی و احساسی او مقتضی ارتباط و هم کلامی و همنشینی با همنوع است. این ارتباط در مواردی به شکل زیبایی درمی آید و نوعی انس و الفت میان افراد ایجاد می‌کند، به گونه‌ای روح و روان آدمی به آرامشی خاص دست می‌یابد. از جمله ارتباطاتی است که در سفر میان افراد پدید می‌آید و همگی همانند یک واحد عمل می‌کنند و تشتت و اختلافها یا به طور کامل برداشته یا کاسته می‌شود؛ چرا که سرنوشت مشترک همراه بودن در سفر و خطر، پیوندی استوار در میان ایشان پدید می‌آورد.

هم سفره شدن و در یک ضیافت برگرد هم جمع آمدن نیز این گونه است که تشتت را به وحدت و واگرایی را به همگرایی تبدیل می‌کند. از این رو ارتباط میان دوستان هنگامی که با مهمانی تقویت شود، ارتباطی استوارتر و پایدارتر است.

 

از سویی انسان می‌خواهد عواطف و احساسات خویش را به برخی از افراد که آنان را دوست خود می‌گیرد یا سرمشق خود قرار می‌دهد، بروز دهد. یکی از روشهای ابراز احساسات، ضیافت و مهمانی دادن است. لذا از ضیافت به عنوان مصداقی از تکریم یاد شده است.

 

از گزارش‌های قرآنی برمی آید که پیامبر(صلی الله علیه و آله) برای ابلاغ دعوت و رسالت خویش، ضیافتی

 

 

---

 

اگر کسی طالب راه نجات باشد و بخواهد به کمال واقعی برسد و از معانی توحید بهره ببرد ؛ باید به چهار چیز تمسک جوید :

 

اول : حضور قلب دائم

 

دوم : توسل به اهل بیت علیه السلام

 

سوم : گدایی شب ها

 

چهارم : احسان به خلق .” شیخ رجبعلی خیاط “

 

 

---

 

حضور قلب

 

حضور قلب و نفی خواطر

 

منظور، حضور حق را دریافتن یا خویش را در محضر وی یافتن است که حضور قلب و نفی خواطر را هم در پی خواهد داشت.

 

«أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللهَ یَرى» و «اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصیر» و «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللهُ عَمَلَکُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُۆْمِنُونَ» و «وَ هُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ ما کُنْتُم» مراقبه دائمی و مستمر و همیشگی این مطلب، ثمرات گرانبهایی از جمله حضور قلب دائم و نفی خواطر را به دنبال خواهد داشت.

 

نفی خواطر و حضور قلب، جایگاه ویژه ای در مکتب اخلاقی نجف دارد. البته شاید به این الفاظ در آیات و روایات نباشد. آنچه در روایات بیشتر بر آن تأکید شده، حضور قلب است؛ اینکه انسان همیشه و در همه حال به ویژه به هنگام عبادات، حضور قلب داشته باشد و خودش را در محضر خدا ببیند.

 

اگر انسان خودش را در محضر خدا و رسول و اصحاب ولایت الهی ببیند، در مراحل اولیه اش به گناه نمیافتد؛ لذا محاسبه و مراقبه را خیلی توصیه و تأکید کردند. و این، اولین ثمره راه است. بعدها به مرحله ای می رسد که «و هب لی الجد فی خشیتک و الدوام فی الاتصال بخدمتک حتی اسرح الیک فی میادین السابقین و اسرع الیک فی البارزین و اشتاق الی قربک فی المشتاقین و ادنو منک دنو المخلصین و أخافک مخافه الموقنین و اجتمع فی جوارک مع المۆمنین»

 

 

 

دستوراتی برای رسیدن به حضور قلب دائم

 

برای رسیدن به نفی خواطر و حضور قلب دائم، شریعت به عبادات زمانبر تأکید میکند: مثل نماز حضرت جعفر طیار