در قیامت گنهکاران ده گونه محشور میشوند!
در قیامت مردم ده گونه محشور میشوند:
۱ – شایعهسازان، به صورت میمون.
۲ – حرام خواران، به صورت خوک.
۳- رباخواران، واژگونه.
۴- قاضی ناحقّ، کور.
۵- خودخواهان مغرور، کر و لال.
۶- عالم بیعمل، در حال جویدن زبان خود.
۷- همسایه آزار، دست و پا بریده.
۸- خبرچین، آویخته به شاخههای آتش.
۹- عیّاشان، بد بوتر از مردار.
۱۰- مستکبران، در پوششی از آتش.
(تفسیر مجمعالبیان و نور الثقلین و صافی، ذیل آیه ۱۸ سوره نبأ)
از دانستنیهای تاریخ، عبرت بگیرید!!
وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِینَ اعْتَدَوْا مِنْکُمْ فِی السَّبْتِ فَقُلْنا لَهُمْ کُونُوا قِرَدَهً خاسِئِینَ (بقره ۶۵)
قطعاً شما از (سرنوشت) کسانی از خودتان که در روز شنبه، نافرمانی کردند (و به جای تعطیل کردن کار در این روز، دنبال کار رفتند) آگاهید، ما (به خاطر این نافرمانی) به آنان گفتیم: به شکل بوزینههای مطرود در آیید.
این آیه نیز به روح عصیانگری و نافرمانی حاکم بر یهود و علاقه شدید آنها به امور مادی اشاره میکند.
یکی از احکام تورات، وجوب تعطیل کردن شنبه بود که حرص و آز، گروهی از بنی اسرائیل را به کار واداشت و با حیله، روزهای شنبه، کار میکردند؛ لذا خداوند، افراد حیلهگر را به صورت بوزینه در آورد تا درس عبرتی برای دیگران باشد.
این ماجرا علاوه بر این آیه در سوره اعراف، ۱۶۳ ۱۶۶(نیز آمده است؛ و اصولًا مسخ چهره، یکی از عذابهای الهی و تحقّق قهر خداوندی است.)
گروهی از نصاری نیز بعد از نزول مائده آسمانی، کفر ورزیدند که به شکل بوزینه و خوک در آمدند : «وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَهَ وَ الْخَنازِیرَ» مائده، ۶۰(کلمهی «سبت» به معنای قطع و دست کشیدن از کار است. چنان که در آیهای دیگر، دربارهی نقش خواب فرموده است: «وَ جَعَلْنا نَوْمَکُمْ سُباتاً» ) نبأ ، ۹(و لذا شنبه، روز تعطیلی یهود، «یوم السبت» نامیده شده است)
«خاسِئِینَ» از ماده «خسأ به معنی «طرد نمودن» است. این واژه ابتدا برای طرد سگ بکار رفته، ولی سپس به طور عام استعمال شده است.
در آیه به جای «قرده خاسئه»، «خاسِئِینَ» فرموده که صفت برای جمع مذکّر عاقل است، شاید این استعمال برای آن است که جسم آنان تبدیل به بوزینه شده، نه روح و عقل انسانی آنان ؛ زیرا در این صورت، عذابِ بیشتری میکشند. هر چند که برخی، همانند مراغی در تفسیر خود، مراد از بوزینه شدن را یک تشبیه دانسته و گفتهاند: این آیه نیز نظیر آیهی «کَمَثَلِ الْحِمارِ» و یا «کَالْأَنْعامِ» است. یعنی مسخ معنوی آنان منظور است، نه مسخ صوری و ظاهری ولی در تفسیر أطیب البیان روایتی از پیامبر صلی اللَّه علیه و آله نقل شده است که فرمودند:
خداوند هفتصد امّت را در تاریخ به خاطر کفرشان، تغییر چهره داده و به سیزده نوع حیوان، تبدیل شدهاند. (بحار، ج ۱۴، ص ۷۸۷)
امام صادق علیهالسلام فرمود: مراد از «لِما بَیْنَ یدیها»، مردم زمان نزول بلا هستند و مراد از «ما خلفها»، امّتهای بعد از نزولند که شامل ما مسلمانان نیز میشود یعنی این درس عبرت مخصوص بنی اسرائیل نبود، و همه انسانها را شامل میشود
همانگونه که در روایات میخوانیم دامنه مسخ در قیامت با توجّه به خصوصیّات روحی افراد، گستردهتر خواهد بود. در قیامت مردم ده گونه محشور میشوند:
۱ شایعهسازان، به صورت میمون. ۲ حرام خواران، به صورت خوک.
۳ رباخواران، واژگونه. ۴ قاضی ناحقّ، کور. ۵ خودخواهان مغرور، کر و لال.
۶ عالم بیعمل، در حال جویدن زبان خود. ۷ همسایه آزار، دست و پا بریده.
۸ خبرچین، آویخته به شاخههای آتش. ۹ عیّاشان، بد بوتر از مردار.
۱۰ مستکبران، در پوششی از آتش.( تفسیر مجمعالبیان و نور الثقلین و صافی، ذیل آیه ۱۸ سوره نبأ )
آیا این بوزینه و خوکهائی که موجودند از نسل همان گروه میباشند یا نه؟
خدای قهار آنان را به علت اینکه معصیت نمودند مسخ نمود .خدا ایشان را به این وسیله نابود کرد که بادی آمد و آنان را به دریا ریخت. خدا هیچ امتی را مسخ نکرد مگر اینکه آنان را هلاک نمود. این بوزینه و خوکها از نسل آنان نیستند، بلکه آن گروه به شکل بوزینه و خوک در آمدند.
پیامهای آیه:
۱- از دانستنیهای تاریخ، عبرت بگیرید. «وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ»
۲ـ کسی که حکم خدا را نسخ کند، خود را مسخ کرده است. تغییر و تحریف چهره دین، تغییر چهره انسانیّت را به دنبال دارد. «اعْتَدَوْا» ، «کُونُوا قِرَدَهً»
۳ـ استراحت و عبادت، باید جزء برنامههای رسمی باشد و هر کس زمان تعطیل و تفریح و عبادت را به کار مشغول شود، متجاوز است. «اعْتَدَوْا مِنْکُمْ فِی السَّبْتِ»
یکی از احکام تورات، وجوب تعطیل کردن شنبه بود که حرص و آز، گروهی از بنی اسرائیل را به کار واداشت و با حیله، روزهای شنبه، کار میکردند؛ لذا خداوند، افراد حیلهگر را به صورت بوزینه در آورد تا درس عبرتی برای دیگران باشد. این ماجرا و اصولًا مسخ چهره، یکی از عذابهای الهی و تحقّق قهر خداوندی است
۴ـ هر کس راه خدا را کنار بگذارد، بوزینه صفت، مقلّد دیگران خواهد شد.«کُونُوا قِرَدَهً خاسِئِینَ»۵ـ در جهان طبیعت، تبدیل موجودی به موجود دیگر ممکن است. «کُونُوا قِرَدَهً»
۶ـ حیوانات، از رحمتِ خداوند دور نیستند، ولی حیوان شدن انسان، نشانهی قهر و طرد الهی است. «کُونُوا قِرَدَهً خاسِئِینَ»
و در دنباله بحث در آیه بعد میفرماید:
فَجَعَلْناها نَکالاً لِما بَیْنَ یدیها وَ ما خلفها وَ مَوْعِظَهً لِلْمُتَّقِینَ (بقره ۶۶)
ما این عقوبت را عبرتی برای حاضران معاصر و نسلهای بعدشان و پندی برای پرهیزکاران قرار دادیم.
«نَکالَ» عذابی است که اثر آن باقی و ظاهر باشد تا دیگران ببینند و عبرت بگیرند.
امام صادق علیهالسلام فرمود: مراد از «لِما بَیْنَ یدیها»، مردم زمان نزول بلا هستند و مراد از «ما خلفها»، امّتهای بعد از نزولند که شامل ما مسلمانان نیز میشود یعنی این درس عبرت مخصوص بنی اسرائیل نبود، و همه انسانها را شامل میشود.(تفسیر مجمعالبیان ذیل آیه مورد بحث)
پیامهای این آیه :
۱ـ شکستها و پیروزیها باید برای آیندگان درس باشد. «نَکالًا» ، «ما خلفها»
۲ـ عبرت گرفتن و پندپذیری، نیازمند داشتن روحیّهی تقواست. «مَوْعِظَهً لِلْمُتَّقِینَ»
آمنه اسفندیاری
بخش قرآن تبیان
منابع:
۱- تفسیر نور ج ۱
۲- تفسیر نمونه ج ۱
۳- تفسیر آسان ج ۱
۴- تفسیر مجمعالبیان و نور الثقلین و صافی، ذیل آیه ۱۸ سوره نبأ
۵- بحارالانوار، ج ۱۴، ص ۷۸۷
