از مهمترین مسایلى که اسلام بدان توجه داشته است، خانوادهاى سالم و بدور از هواهاى نفسانى است که در آن افراد، با سلامت نفس، کار و تلاش مىکنند و به بهترین صورت به ستایش پروردگار خویش مىپردازند. بىمبالاتىهاى جنسى مثل یک کانون آبسه چرکى در جامعه، مشکلات بسیارى از قبیل بیماریهاى روانى، عفونى، تبهکارى، بزهکارى و فساد را به دنبال دارد.
در چندین آیه از قرآن کریم نیز به این مطلب اشاره شده است:
و الذین همْ لفروجهمْ حافظون. «۱» و کسانى که پاکدامنند.
الا على ازْواجهمْ اوْ ما ملکتْ ایْمانهمْ فانهمْ غیْر ملومین. «۲»
مگر در مورد همسرانشان یا کنیزانى که به دست آوردهاند، که در این صورت بر آنان نکوهشى نیست.
غریزه جنسى از سرکشترین غرایز انسانى است و خویشتن دارى در برابر آن، نیاز به تقوا و پرهیزکارى حقیقى دارد.
سلایق جنسى از لحاظ شدت و نحوه ارضا در افراد مختلف متفاوت است. گاه افزایش فعالیت جنسى به یک بحران مبدل میشود که به آن در زنان «جنون جنسى زنان» «۳» و در مردان «جنون جنسى مردان» «۴» گفته می شود. «۵»
جوانان به دلیل بروز ناگهانى این غرایز و فراهم نبودن امکانات ازدواج ممکن است گرفتار بحران جدى شوند.
در اسلام براى این موضوع راه حل ازدواج موقت- متعه- پیشنهاد شده که در آیه ۲۴ سوره نساء بدان اشاره شده است.
امروزه جوامع غربى نیز متوجه ضرورت وضع قوانینى مانند ازدواج موقت شدهاند. چنانکه فیلسوف نامدار انگلیسى برتراند راسل در کتاب زناشویى و اخلاق و در بحث «زناشویى آزمایشى» می گوید:
«راه حل صحیح براى این مشکل این است که قوانین مدنى براى این بخش حساس از عمر، یک نوع ازدواج موقت را براى دختران و پسران روا دارند که موجب تحمیل بار مشکلات زندگى مشترک و ازدواج دایم نباشد و در عین حال ایشان را از مفاسد مختلف، اعمال نامشروع، تحمل رنج روحى بار گناه، تخلف از اصول و قوانین و نیز از بیماریهاى گوناگون محفوظ دارد.» همچنین او پس از ذکر طرح یکى از قضات محاکم جوانان به نام بن بىلیندسى می گوید: «ازدواج دوستانه باید با ازدواج دایمى سه تفاوت داشته باشد: نخست اینکه طرفین قصد بچهدار شدن نداشته باشند؛ از این رو، باید بهترین راه پیشگیرى از باردارى را به آنها بیاموزند؛ دیگر اینکه جدایى آنها به آسانى صورت پذیرد؛ و سوم اینکه پس از طلاق زن هیچ گونه حق نفقه نداشته باشد.» «۶»
قرآن با رعایت ریزترین مسایل آموزشى می فرماید: فرزندان شما که به حد بلوغ نرسیده اند، در هنگام وارد شدن به اتاق- در سه وقت- باید از والدین خویش اجازه بگیرند تا آنان بتوانند- در صورت لزوم- پوشش مناسبى براى خویش فراهم سازند.
به هر حال، امروزه بىمبالاتى جنسى، جامعه بشرى را سخت تهدید می کند و شیوع بیماریهاى خطرناکى مانند بیماریهاى مقاربتى و ایدز «۷» از روابط نامحدود جنسى سرچشمه می گیرد.فمن ابْتغى وراء ذلک فاولیک هم العادون. «۸» پس هر که فراتر از این جوید، آنان از حد در گذرندگانند.
گام نهادن فراتر از حدود الهى، علاوه بر اندوختن گناه و پلیدى و مشکلات و بیمارى فردى و اجتماعى، عقاب و مکافات را نیز به دنبال دارد. و لا تقْربوا الزنى انه کان فاحشه و ساء سبیلا. «۹» و به زنا نزدیک مشوید، چرا که همواره زشت و بد راهى است. الزانی لا ینْکح الا زانیه. «۱۰» مرد زناکار، جز زن زناکار [یا مشرک] را به همسرى نگیرد.
بدیهى است اگر مردى پاکدامن نباشد نباید انتظار داشته باشد که زنى عفیف را به همسرى خود در آورد؛ چرا که این موضوع، مثل یک معادله دو طرفه است؛ یعنى پاکان به سوى فرد پاکى و خطاکاران به سوى فرد خطاکارى مانند خود گرایش دارند. اسلام ازدواج با محارم را تحریم کرده است.
این موضوع دلایل بسیارى دارد که به برخى اشاره مىشود: حرمتْ علیْکمْ امهاتکمْ و بناتکمْ و اخواتکمْ و عماتکمْ و خالاتکمْ و بنات الْاخ و بنات الْاخْت و امهاتکم اللاتی ارْضعْنکمْ و اخواتکمْ من الرضاعه. «۴» [نکاح اینان] بر شما حرام شده است: مادرانتان، و دخترانتان، و خواهرانتان، و عمه هایتان، و خاله هایتان، و دختران برادر، و دختران خواهر، و مادرهایتان که به شما شیر داده اند، و خواهران رضاعى شما.
ازدواجهاى فامیلى ممکن است باعث ظهور مریضیهاى پنهان و موروثى در فرزندان شوند، در حالى که در ازدواجهاى غیر فامیلى، این بیماریها پراکنده و ضعیف می گردند. ازدواجهاى فامیلى ممکن است کاهش نسل و عقیم شدن تمام افراد یک فامیل را در طول زمان به دنبال داشته باشد.
بسیارى از بیماریهاى وراثتى مانند: دیابت، ناشنوایى، هیپرکلسترومى فامیلى و آنومالیهاى مادرزادى در ازدواجهاى فامیلى، بسیار به چشم می خورند. این بیماریها به ویژه در یهودیان به دلیل اعتقاد به نژاد برتر و عدم اختلاط آنان با سایر ملل و اقوام، بروز می کند. «۱۱» از موارد شاخص در این باره می توان به ازدواجهاى فامیلى در میان فراعنه مصر و ایرانیان زمان ساسانیان و رومیان اشاره کرد که باعث سقوط ارزشهاى اخلاقى و تزلزل پایه هاى امپراطورى آنان شد.
و الْقواعد من النساء اللاتی لا یرْجون نکاحا فلیْس علیْهن جناح انْ یضعْن ثیابهن غیْر متبرجات بزینه و انْ یسْتعْففْن خیْر لهن و الله سمیع علیم. «۱۲» و بر زنان از کار افتاده اى که [دیگر] امید زناشویى ندارند گناهى نیست که پوشش خود را کنار نهند [به شرطى که] زینتى را آشکار نکنند؛ و عفت ورزیدن براى آنها بهتر است، و خدا شنواى داناست.
در این آیه از پیرزنانى که دیگر فعالیت جنسى ندارند با لفظ «قواعد» تعبیر شده است.
قرآن کریم مراعات این افراد را کرده، مىفرماید: «اگر کمى از موى سر آنها پیدا بود- با توجه به دشوارى حفظ حجاب براى افراد کهن سال گناهى بر آنان نیست، اما اگر رعایت نمایند، بسیار پسندیده و نیکو خواهد بود.»
سعدى این موضوع را به زیبایى به نظم در آورده است:
پیرزنى موى، سیه کرده بود
گفتم اى مامک دیرینه روز
موى به تلبیس سیه کرده گیر
راست نخواهد شدن این پشت کوژ «۱۳»
یا ایها الذین آمنوا لیسْتاْذنْکم الذین ملکتْ ایْمانکمْ و الذین لمْ یبْلغوا الْحلم منْکمْ ثلاث مرات منْ قبْل صلاه الْفجْر و حین تضعون ثیابکمْ من الظهیره و منْ بعْد صلاه الْعشاء ثلاث عوْرات لکمْ لیْس علیْکمْ و لا علیْهمْ جناح بعْدهن طوافون علیْکمْ بعْضکمْ على بعْض کذلک یبین الله لکم الْآیات و الله علیم حکیم. «۱۴» اى کسانى که ایمان آورده اید، باید غلام و کنیزهاى شما و کسانى از شما که به [سن] بلوغ نرسیده اید سه بار [در شبانه روز] از شما کسب اجازه کنند: پیش از نماز بامداد، و نیمروز که جامه هاى خود را بیرون می آورید، پس از نماز شامگاهان. [این،] سه هنگام برهنگى شماست، نه بر شما و نه بر آنان گناهى نیست که غیر از این [سه هنگام] گرد یکدیگر بچرخید [و با هم معاشرت نمایید].
خداوند آیات [خود] را این گونه براى شما بیان می کند، و خدا داناى سنجیده کار است. به راستى کدام یک از مکاتب تعلیم و تربیتى، این چنین مسایل تربیت کودک را رعایت کرده و تذکر داده است. آنان که همیشه نگاهشان به تمدن غرب است، خوب است در این زمینه نگاهى به کتاب امیل نوشته ژان ژاک روسو بیاندازند و ببینند که آیا مطلبى درباره اصول تربیتى کودک این طور موشکافانه مطلبى آورده شده است؟
کودکان کوچکى که هنوز به سن بلوغ نرسیده اند نباید از مسایل جنسى آگاهى یابند؛ چرا که ذهن خلاق آنان با چنین مسایلى سخت مشوش می شود. قرآن با رعایت ریزترین مسایل آموزشى می فرماید: فرزندان شما که به حد بلوغ نرسیدهاند، در هنگام وارد شدن به اتاق- در سه وقت- باید از والدین خویش اجازه بگیرند تا آنان بتوانند- در صورت لزوم- پوشش مناسبى براى خویش فراهم سازند.
آگاهى کودکان در مقطع ابتدایى از جزییات مسایل جنسى و گسترش آن به محیط مدرسه و کانونهاى آموزشى براى یک انسان عاقل بسیار ناراحت کننده است. و اذا بلغ الْاطْفال منْکم الْحلم فلْیسْتاْذنوا کما اسْتاْذن الذین منْ قبْلهمْ کذلک یبین الله لکمْ آیاته و الله علیم حکیم. «۱۵» و چون کودکان شما به [سن] بلوغ رسیدند، باید از شما کسب اجازه کنند؛ همان گونه که آنان که پیش از ایشان بودند کسب اجازه کردند. خدا آیات خود را این گونه براى شما بیان می دارد، و خدا داناى سنجیده کار است.
بدیهى است که این دستورات قرآن متوجه اولیاى اطفال شده است تا آنان فرزندان خویش را به وظایفشان آگاه سازند. و زمانى که کودکان به سن بلوغ می رسند و غرایز جنسى در آنان بیدار مىشود، موظفند تا در هر هنگام از شبانه روز که مىخواهند وارد محل استراحت والدین خویش شوند، ابتدا اجازه بگیرند. براى ریشه کن ساختن مفسدههاى اجتماعى مانند: انحرافهاى اخلاقى و اعمال منافى عفت، صرفا توسل به اجراى حدود و تنبیه منحرفان کافى نیست؛ چون در هیچ یک از مسایل اجتماعى، چنین برخوردهایى نتایج مطلوب را به همراه نداشته است. پس باید مجموعهاى از مسایل فکرى و فرهنگى آمیخته با آداب اخلاقى و اعتقادى در یک محیط اجتماعى سالم مانند خانواده به فرزندان، آموزش داده شود. سخن معروف «گناه نکردن آسانتر از توبه کردن است» و یا شعار بهداشتى «پیشگیرى بهتر از درمان است» که در سراسر جهان سرلوحه قرار گرفته به ما می آموزد که در صورت تربیت صحیح فرزندان خود از تباهى و انحراف آنان جلوگیرى می نماییم. برخى سادهاندیشان تصور مىکنند که کودکان از این گونه مسایل سر در نمىآورند؛ ولى مشخص شده است که کودکان ذهن عجیبى براى ثبت حوادث و وقایع دارند و بارها تصاویر را در ذهن خویش مرور می نمایند. بسیار شنیده شده است که افرادى بر اثر بىمبالاتى والدین خویش در مسایل جنسى، تحریک شدهاند و عقده هاى روانى ایجاد شده در آنان سبب شده تا در جامعه به انواع انحرافات آلوده گردند.
آدمى مسایل جنسى را یاد مىگیرد. این یادگیرى بر اساس شنیدن و مشاهده کردن براى او حاصل مىشود. انسان شناسان تنوع رفتار جنسى موجود در فرهنگهاى مختلف را مورد ارزیابى قرار دادهاند. نتیجه این تحقیقات و مطالعات نشان مىدهد که الگوى رفتار جنسى آدمى بیش از آنکه جنبه فیزیولوژیک داشته باشد جنبه فرهنگى دارد. «۱۶» تفاوتهاى موجود در فعالیت جنسى افراد غالبا از دوره کودکى ایجاد مىشود. همان طور که موجود زنده گرسنه، تا هنگام برطرف ساختن احتیاج خود فعالیت می کند، به همان ترتیب نیز وقتى سایق جنسى، او را به فعالیت وا مىدارد، سعى می کند عملى را که در گذشته باعث ارضاى وى مىشده تکرار نماید. اگر این عمل کودک تا بزرگسالى ادامه یابد، ممکن است در بزرگسالى نیز روشهاى غیر معمول ارضا را به روشهاى دیگرى که مورد قبول جامعه است ترجیح دهد و در این صورت، گروهى که فرد متعلق به آن است، او را «نا به هنجار» و یا «منحرف» بدانند. «۱۷» الطیبات للطیبین و الطیبون للطیبات. «۱۸» زنان پاک براى مردان پاک، و مردان پاکیزه براى زنان پاکیزه. همان طور که زن و مرد خطاکار لایق یکدیگر هستند و پلیدى به سوى آلودگى تمایل دارد، گوهر شرف و عفت و پاکى نیز به سوى صدف عفاف میل پیدا می کند. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: مرج الْبحْریْن یلْتقیان. یخْرج منْهما اللوْلو و الْمرْجان. «۱۹» آیا از به هم آمیختن دو دریا، جز لولو و مرجان بیرون خواهد آمد؟
شبکه تخصصی قرآن تبیان
آنسوى آیه ها؛ نگرشى بر اعجازهاى پزشکى قرآن
(۱) اصول روان شناسى، ج ۱، ص ۳۵۲٫
(۲) اصول روان شناسى، ج ۱، ص ۳۵۰٫
(۳) نور (۲۴): ۲۶٫
(۴) الرحمن (۵۵): ۱۹ و ۲۲٫
(۵) مومنون (۲۳): ۵٫
(۶) مومنون (۲۳): ۶٫
(۷) ainamohpmyN، sisairyta
(۸) اصول روان شناسى، ج ۱، ص ۳۵۰٫
(۹) تفسیر نمونه، ج ۳، ص ۳۸۳٫
(۱۰) (SDIA) emordnys ycneicifed enummI deriuqca
(۱۱) مومنون (۲۳): ۷٫
(۱۲) اسرا (۱۷): ۳۲٫
(۱۳) نور (۲۴): ۳٫
(۱۴) نساء (۴): ۲۳٫
(۱۵) طب در قرآن، ص ۶۰٫
(۱۶) نور (۲۴): ۶۰٫
(۱۷) کلیات سعدى، ص ۹۲٫
(۱۸) نور (۲۴): ۵۸٫
(۱۹) نور (۲۴): ۵۹٫
