حضرت علی(علیه السلام) می‌فرمایند: «رفاقت خود را در همه‌جا و همه حال حفظ کنید و در هرحالی دوست و رفیق خود را کمک کنید و هر جا که هست، همچون سایه همراه او باشید.

انسان به فطرت خود در سراسر زندگی خویش میل به رفاقت و دوستی دارد و این ویژگی پاسخ به نیاز طبیعی در انسان است که او را از تنهایی و بی‌پناهی خویش می‌رهاند، و در پرتو دوستی‌ها، شخصیت او به نقطه کمال یا سقوط می‌رسد. رفقا و دوستان نه تنها با هم انس می‌گیرند و با مصاحبت و همنشینی موجبات شادمانی و نشاط یکدیگر را فراهم می‌سازند بلکه هر دوستی، به مقیاس درجه رفاقت‌اش در امور مادی و معنوی رفیق خود نفوذ می‌کند و هریک دانسته یا ندانسته روی عقاید، اخلاق، رفتار و گفتار دیگری اثر می‌گذارد

هر انسانی طالب موفقیت و پیروزی بوده و از شکست و ناکامی گریزان است . بر این اساس به راه‌کارها و روش های متوسل می‌شوند که آنان را در رسیدن به مطلوب خویش یاری دهد و سریعترین و نتیجه بخش ترین راه را پیش رویشان باز کند. در همین راستا کتاب‌هایی منتشر و برنامه‌های آموزشی ساخته شده که هریک به زعم خویش آدمی را درجهت رسیدن به موفقیت یاری می‌رساند. کتاب گرانقدر نهج البلاغه نیز از این موضوع غافل نبوده

از جام خشم و غضب جرعه جرعه بنوش ـ خشم خود را فرو بر ـ زیرا من نوشیدنى و جرعه‌اى را شیرین‌تر از آن، در عاقبت ندیدم و لذت بخش‌تر از آن از نظر مآل و پایان نیافتم».

انسان در زندگی به دنبال آن است که بتواند خود را به خوبی در اجتماع نشان داده و دل‌ها را مجذوب خویش سازد. این امر یکی از موضوعاتی است که در دین مبین اسلام مورد توجه واقع شده است و راهکارهایی را برای رسیدن به این هدف برای مردمان بیان داشته است. در این مجال به بررسی بیانات امام علی (علیه السلام) در نهج البلاغه پرداخته می‌شود تا با استفاده از رهنمودهای آن حضرت بتوان راه‌های رسیدن به این مهم را به

ارزش یک انسان به اندازه همت اوست هر چه همت انسان در عرصه‌های کمال‌یابی و تقرب به خالق هستی افزایش یابد انسان را به ارزش واقعی خود نزدیک می‌سازد و هر که وجهه همتش دنیاگرایی و شهوت دنیا باشد او ارزشمندی انسانی خود را از دست داده است

مقدمه

آرزو یا خیال‌بافی؟! همت یا بی‌خیالی؟! امید به آینده یا ناامیدی؟! موضوعاتی هستند که ذهن بسیاری انسان‌ها را به خود مشغول ساخته و بسیاری از افراد را دست به قلم کرده است تا درباره آن کتاب‌هایی را به نگارش درآورند که برخی جز ناامیدی به آینده و عده‌ای جز تنبلی و آرزوهای پوچ و خیال‌بافی چیزی را به دنبال نداشته‌اند. بهترین راه برای رسیدن به حقیقت

کامیابی و پیروزی با حسابگری و دوراندیشی حاصل می شود و این دو با کوشش فکر…

در مجموعه ی فعالیتهای آدمی هستند افعالی که عقل آدمی به خودی خود و به قطع نظر از بیانات نقلی یعنی قرآن و روایات می تواند اهمیت و ضرورت آنها را درک کند. به طوریکه اگر در متون دینی سفارشی به آنها شده باشد در حقیقت این سفارش تکرار همان درک عقلانی یا تأکید آن خواهد بود لکن در پاره ای موارد آیات و روایات مبارکه به آن درک عقلی جهت می دهند و یا محدوده هایی را که عقل آدمی به تنهایی قادر به ورود در آنها نیست معرفی می کنند و باعث محدودیت آنچه عقل درک شده می شوند و یا برعکس دایره ی درک عقلانی گسترش می دهند به نظر می رسد برنامه ریزی و طراحی برای رسیدن به اهداف و مقاصد و بخصوص رسیدن به اهداف کلان و سرنوشت ساز یکی از آن فعالیتهای بشری است که خود آدمی ضرورت آن را درک می کند حداقل یکی از واژه هایی که در زبان عربی دارای معنای برنامه ریزی است واژه

اگر می خواهید با پیمودن مسیری به موفقیت دست پیدا کنید سعی کنید در ابتدا علایق شخصی خود را در نظر بگیرید فردی را در نظر بگیرید که از نظر اکثر اطرافیان فردی موفق می باشد اما خود فرد به کاری که می کند . هیچ گونه  علاقه ای نداشته باشد در این صورت میل به خوشبختی و احساس موفق بودن در آن فرد به صورت کامل ارضا نمی شود .

هر فردی در زندگی شخصی و اجتماعی خود خواهان به دست آوردن موفقیت در تمامی مراحل زندگی می باشد. اگر چه خیلی از افراد ممکن است روش هایی را بر گزینید که میزان موفقیت شان کاهش یابد ولی آنچه که برای هر انسان مهم می باشد پیمودن راه های کسب موفقیت و افزایش کارایی در شغل ، تحصیل ، درآمد و … می باشد. حال اگر راه های به دست آوردن موفقیت از زبان فرد آگاه بیان شود ، درصد خطایش به صفر می رسد و موفقیت با آن حتمی می شود. موارد زیر از جمله مواردی است که امیرالمۆمنین  در برخی از فرمایشات خود برای  افزایش بهره وری و موفقیت در تمام امور به آن تأکید داشتند.

علاقه مندی شخصی

 اگر می خواهید با پیمودن مسیری به موفقیت دست پیدا کند سعی کنید در ابتدا علایق شخصی خود را در نظر بگیرید فردی را در نظر بگیرید که از نظر اکثر اطرافیان فردی موفق می باشد اما خود فرد به کاری که می کند . هیچ گونه  علاقه ای نداشته باشد در این صورت میل به خوشبختی و احساس موفق بودن در آن فرد به صورت کامل ارضا نمی شود و همیشه آن فرد احساس می کند که گم شده ای در زندگی اش دارد و جای خالی چیزی را در زندگی احساس می کند . هم چنین اگرکسی به کاری علاقه نداشته باشد فهم و درک او هم در آن کار پایین می آید  و انگیزه او برای موفقیت کامل در آن کار نیز به حد

علاقه به پول و دارایی بیشتر چه برای باز کردن گره ای از زندگی باشد چه برای رسیدن به آسایش بیشتر و یا به هر دلیل دیگر که باشد از علاقه مندی های پُرمشتری در هر زمان و مکان است.

برای پاسخ به این سۆال که جذابیتی به مراتب بیش از خود سۆال دارد پاسخ های گوناگونی داده شده و می شود. هر کس که سری در بازار و کار اقتصادی دارد بعد از شنیدن این پرسش بلافاصله دست به کار شده و راهکاری ارائه می دهد؛ راهکاری که به گمان خودش برترین نسخه برای پولدار شدن است که گاه از این نسخه ها بویی از اسلام و انسانیت به مشام نمی رسد.

وقتی این پرسش را به محضر نهج البلاغه برده و پاسخ را از صاحب آن یعنی امیرالمۆمنین علیه السلام جویا می شویم آن حضرت پنج اصل را به ما معرفی می کند؛ اصولی که با عملی کردن آنها فرد می تواند به وضع اقتصادی برتری دست پیدا کند. این اصول عبارتند از:

یکی از موارد مهمی که باعث ایجاد ذهنیت ناسالم می شود، مقایسه وضعیت ظاهری زندگی خود با دیگران است.  در بین مردم جامعه، همیشه افرادی وجود دارند که از نظر وضعیت زندگی در موقعیت بهتری نسبت به ما برخوردارند.

 حالاتی که از این مقایسه نصیب انسان می شود، می تواند اثرات مخربی داشته باشد که در اینجا راهنمایی امیر مۆمنان در این باره می شنویم که در خطبه ۲۳ نهج البلاغه آمده است.

«پس از ستایش پروردگار، بدانید که تقدیرهاى الهى چون قطرات باران از آسمان‏ به سوى انسانها فرود مى ‏آید، و بهره هر کسى، کم یا زیاد به او مى‏ رسد پس اگر یکى از شما براى برادر خود، برترى در مال و همسر و نیروى بدنى مشاهده کند، مبادا فریب خورد و حسادت کند، زیرا مسلمان – تا زمانى که دست به عمل پستى نزده که از آشکار شدنش شرمنده باشد و مورد سرزنش مردم پست قرار گیرد – به مسابقه دهنده‏ اى‏ مى ‏ماند که دوست دارد در همان آغاز مسابقه پیروز

تربیت، یکی از حیاتی‌ترین عناصر انسانی است که تمام خوبی‌ها و زشتی‌ها، سعادت‌ها و شقاوت‌ها به مصادیق آن برمی‌گردد. مهم این است که آدمی، راه صحیح را باز شناسد و طریقت آن را اراده نماید. امیرمۆمنان علی(علیه السلام) در سخنان گهربار خود به این نکته‌ی مهم پرداخته است.

وظیفه حاکم اسلامى

قال علی(علیه السلام): فَأمَّا حَقُّکُمْ عَلی فَالنَّصِیحَهُ لَکُمْ وَتَوْفِیرُ فَیئِکُمْ وَتَعلِیمُکُمْ کَیلا تَجْهَلُوا وَتَأدِیبُکُم کَیما تَعْلَمُوا؛(۱)

اما حق شما بر من آن است که از خیرخواهى شما دریغ نورزم و بیت المال شما را در راه‏شماصرف کنم و شما را تعلیم دهم، تا از جهل و نادانى نجات یابید و تربیتتان کنم تا آداب را فراگیرید.

حاکم اسلامى علاوه بر این که مسئول امر معاش و زندگى و اقتصاد جامعه مى‏باشد، متصدى دو امر مهم و اصلى دیگر نیز هست که عبارت باشد از “تعلیم” و “تربیت”؛ به دیگر سخن، والى هم متصدى امر “حیات محسوس” و هم متصدى امر “حیات معقول” جامعه است. هم باید در تأمین رفاه زندگى مادى مردم تلاش نماید و هم باید آنها را در مسیر سعادت ابدى راهنمایى کند.

زمامدار جامعه اسلامى نباید به یاد دادن محض، قناعت نموده، ذهن مردم را با مفاهیم خشک

یکی از اهداف حضرت علی(علیه السلام) در حکومتش،ساختن جامعه ای با اقتصادی سالم،درآمدی بالا وآباد بود.امام علی(علیه السلام) نمی پذیرد که از نظر آماری درآمد سرانه کشور بالا باشد ولی گروهی از مردم در فقر زندگی کنند.حال می خواهیم در این نوشتار به دیدگاه ونظرات امام علی(علیه السلام) در باب فقر بپردازیم.

فقر و نقش آن در انحطاط جامعه

به عقیده امام علی(علیه السلام):”الفقرُ موت الاکبر”(۱) فقر بزرگترین مرگ است.و شکی نیست که یک جامعه فقیر جامعه مرده ای است که هیچ گونه تحرک و نشاطی در جهت رشد و شکوفایی ندارد.

امام علی(علیه السلام) به فرزندش محمد حنفیه فرمود:” یَا بُنَیَّ، إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکَ الْفَقْرَ، فَاسْتَعِذْ بِاللهِ مِنْه، فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَهٌلِلدَّینِ، مَدْهَشَهٌ لِلْعَقْلِ، دَاعِیَهٌ لِلْمَقْت”(۲) فرزندم!از فقر بر تو می ترسم از آن‏بخدا پناه ببر!چرا که فقر دین انسان را ناقص