No Image
خوش آمديد!
ویژگی‌های خلقت جن از منظر قرآن و روایات پيوند ثابت

ویژگی‌های خلقت جن از منظر

قرآن و روایات

هوالحق و له الحمد

مابعدالطبیعه، موجودات مجرد و مثالی و ویژگیهای آنها از جمله مسایلی هستند که در بسیاری از موارد، در تعارض با قوای تعقلی انسان قرار می‌گیرند. لذا برخی با ردّ و انکار اشراقیات فقط به عقل بشری و دست‌آوردهای علمی آن معتقدند. یکی از موجودات مهم غیر مادی جن است. موجودی اسرارآمیز که ذهن انسان را به خود مشغول داشته است؛ آیا به راستی چنین موجودی واقعیت دارد یا اینکه قوه تخیل بشر آن را ساخته است؟ این نوشتار جهت بررسی برخی شبهات و ابهامات درباره جن و ویژگی‌های آن است، که با استفاده از آیات قرآن، روایات، تفاسیر و آرای اندیشمندان، به ابعاد مختلف این موضوع می‌پردازد.

واژگان کلیدی:

مابعدالطبیعه، جن، جان، شیطان.

طرح مسأله

امروزه تقید به ظواهر و جلوه‌های مادی، موجب شده است که بسیاری از انسانها جز به آنچه می‌بینند، اعتقاد نداشته باشند، همچنان‌که در قرآن کریم به مسأله انکار غیبب و موجودات غیبی که اعتقاد انسان‌های ظاهربین است، اشاره شده است. کفار به دلیل عدم بهره‌مندی از عقل و حکمت، بر رسول خدا (ص) خرده می‌گرفتند که چرا آنها نمی‌توانند همچون ایشان با چشم سر، عوالم غیبت و موجودات آن را مشاهده کنند و به همین بهانه با نفی این موضوعات، آن را امری خلاف قواعد طبیعی می‌دانستند. ما انسان‌ها مانند همه موجودات، دارای یک بعد جسمانی هستیم، اما با استناد به متون دینی، غیر از جهان مادّی و موجودات آلی، عوالم فرامادّی یعنی آن بخش‌هایی از جهان هستی و موجودات آن، که از حوزه ادراک حواس پنج‌گانه ظاهری ما خارج هستند نیز در کنار ما وجود دارند. جن به عنوان یکی از موجودات، از اعصار گذشته بین ملل و اقوام عالَم وجود داشته و در طی قرن‌ها در فرهنگ عموم مردم، ریشه گرفته است، اما آنچه در اذهان، درباره این موجود نامرئی وجود دارد به افسانه و خیال نزدیک‌تر است تا به واقعیت.
آیا از منظر قرآن جن واقعیت دارد؟ در صورت مثبت بودن، جن‌ها کجا زندگی می‌کنند؟ چه ویژگی‌هایی دارند؟ حیات و مرگشان چگونه است؟ آیا ابلیس فرشته است یا جن؟ آیا جن را می‌توان مشاهده کرد؟ آیا در خلقت انسان و جن تشابهی وجود دارد؟ اگر وجود دارد این وجوه تشابه چیست؟
چنین پرسش‌هایی از دیرباز مطرح بوده است، همان‌طورکه در دین اسلام و سایر فرهنگ‌ها۱ بحث وجود جن است. خداوند متعال در قرآن کریم با جدا کردن خرافه از واقعیت، عقاید و باورهای باطل درباره با جن را مردود دانسته است. این مقاله برای تعیین و تبیین ویژگی‌های جن، به جهت اجتناب از گوناگونی و تداخل تعاریف ذکر شده، به بررسی ابعاد مختلف موضوع از منظر قرآن میپردازد.

واژه جن در لغت

جن در لغت به معنی پنهان و پوشیده است و تمام مشتقات این واژه نیز بر استتار، پنهانی و پوشیدگی دلالت دارند. «جنّه» به فتح جیم، پوشیده شدن چیزی از حواس است و جن – به فتح جیم – به معنای پوشیدن و مستور کردن است. (ر.ک: راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۹۸، ماده جن) به عقیده ابن اثیر، جن به جهت پوشیدگی و مخفی بودن از دیدگان، «جن» نامیده شده است، چنان‌که موجود مستور در رحم مادر را «جنین» نامیده‌اند. (ابن اثیر، ۱۳۸۳: ۱، ۳۰۷)
قلب را هم از آن جهت که ظاهر نیست و از حواس ظاهر پنهان است«جنان» گفته‌اند. «جُنَّه» هم به معنای سپر و آنچه شبیه آن باشد، آمده است و از این جهت «جُنّه» نام گرفته است که صاحب سپر و جنگجو را پنهان می‌دارد. (ر.ک: راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۹۸ و ۹۹؛ طریحی، ۱۳۹۵: ۶، ۲۲۶؛ زبیدی، بی‌تا: ۹، ۱۶۳-۱۶۷؛ مجلسی، ۱۴۰۳: ۴۶، ۶۳؛ همان: ۹۵، ۳۵۲؛ ابن‌منظور، ۱۴۰۸: ۱، ۶۷۵) بعضی از تفاسیر واحد «جنّ» را «جِنّی» – مانند روم و رومـی – و جمع آن را «جِنَّه» دانسته‌اند. (ر.ک: بروسوی، ۱۴۰۵ :۱۰، ۱۸۸؛ طریحی، ۱۳۹۵: ۲، ۲۲۹)
اما «جِنَّه» اسم مصدر و به معنای جن و جنون است. همچنین این واژه به معنای فرشتگان، پریان و دیوانگی آمده است، زیرا فرشتگان و پریان نامرئی هستند و مجنون نیز به کسی می‌گویند که عقل از او پنهان گشته است. (ر.ک: راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۹۸)
«جان» هم به معنای یک نوع از جن و نوعی از مار (مار سفید) آمده است. (ر.ک: راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۹۹؛ فیومی، بی‌تا: ۱۳۸؛ ابن‌منظور، ۱۴۰۸: ۳، ۲۲۰) برخی «جان» را مار سفید، سیاه چشم و بی‌آزاری دانسته‌اند که اغلب در خانه‌ها یافت میشود و علت این تسمیه، شاید مخفی بودن آن باشد. (مصطفی و دیگران: ۱۴۱۸: ۱، ۱۴۱)

جن در قرآن

قرآن کریم در شانزده سوره، از جن سخن گفته است. ۲ در آیات قرآن با سه واژه «الجن»، «جانّ» و «الجنّه» به مطالبی درباره جن اشاره شده است. واژه «جن» ۲۲ بار، واژه‌ «جانّ» ۷ بار و واژه «جنّه» هم ۳ بار، مجموعاً در ۳۱ آیه آمده‌اند که در هفده آیه، جن همراه با انسان ذکر شده است. اختصاص یک سوره قرآن به نام جن و آیات متعدد در سور مختلف، نمایانگر اهمیتی است که قرآن به این موضوع داده است. با استناد به بسیاری از آیات قرآن و روایات،۳ ثابت می‌شود که وجود جن و شیطان یک پندار و توهم نیست، بلکه یک واقعیت و امری مسلم است که در برخی موارد نیز تشابهاتی با انسان دارد، چنان‌که در دیگر ادیان الاهی نیز به این موضوع پرداخته شده است. ۴ مهم‌ترین مسایلی که در ارتباط با جن در قرآن مورد بحث قرار می‌‌گیرند عبارتند از:

۱- خلقت جن

در عالم آفرینش، موجودات غیر محسوسی وجود دارند که برای ما در شرایط عادی قابل درک حسی نیستند، اما وجود آن‌ها به واسطه‌ آیات الاهی اثبات شده است، مانند روح، ملائکه، جن و… . قرآن کریم خلقت جن را چنین بیان فرموده است: «وَ لَقد خَلقنا اْلِانسانَ مِن صَلصلٍ من حماءٍ مَسنونٍ و الجآنَّ خلقنه من قَبلُ مِن نّار السَّمومِ». (حجر، ۲۶ و ۲۷)
«سموم» باد داغی است که اثر سمی دارد (راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۲۴۱؛ طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۲، ۲۳۲) و علت اینکه آن را سموم می‌گویند این است که در «مام» بدن یعنی در منفذهای بدن وارد می‌شـود. (طبـرسی، ۱۳۴۹: ۱۳، ۱۸۲)
در آیاتی دیگر می‌خوانیم: «… خلق الانسان مِن صَلصلٍ کَالفَخّار* و خََلَقَ الجانَّ مِن مّارجٍ من نّارٍ». (رحمن، ۱۴و۱۵)
کلمه «مارج» به معنای زبانه‌ای خالص و بدون دود از آتش است. (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۹، ۱۶۶؛ طبرسی، ۱۳۴۹: ۲۴، ۷۴؛ آلوسی، ۱۴۰۵: ۲۷، ۱۰۵) صاحب تفسیر روح‌البیان می‌گوید:
مذکور است که مارج، آتش است ممتزج به هوا که آن را هوای مشتعل گویند. پس جان مخلوقی است از دو عنصر آتش و هوا، آدم آفریده شده از دو عنصر آب و خاک. چون آب و خاک به هم شوند آن را طین گویند و چون هوا و آتش مختلط گردد آن را مارج خوانند. (ر.کـ: بروسوی، ۱۴۰۵: ۸،۱۴۷)
با استناد به آیات مورد بحث درباره خلقت جن، چند نکته به دست می‌آید
الف) آیات ۲۶ و ۲۷ سوره حجر بر تقدم زمانی خلقت جن بر انسان تصریح دارند، اما اینکه این مدت چه مقدار است، ظاهراً دلیل معتبری بر آن در دست نیست.
ب) جن نیز مانند انسان، موجودی دو بعدی است با این تفاوت که انسان از خاک و جن از آتش است ولی طبعاً همان‌طور که انسان دارای روح است جن نیز روح دارد و چنین موجوداتی بین روح و بدنشان تأثیرات متقابلی وجود دارد؛ یعنی اگر روح بخواهد فعالیت‌های ویژه خود را به کار گیرد، لازم است جسم در شرایط خاص بدنی باشد، چنان‌که ملاصدرا جن را مرکب از وجودی در جهان حس، وجودی در جهان غیب و تمثیل و روحی درخور جسم او که از مبدأ فعال بر وی افاضه شده، می‌داند. (صدر الدین شیرازی، ۱۳۶۳ : ۲۲۹)
در آیات قرآن، غالباً در مقابل انسان، جنّ و در مواردی جانّ به کار رفته است. درباره اینکه آیا جانّ، همان جنّ است، اقوالی مطرح شده است:
۱٫ ابن عباس می‌گوید: منظور از جانّ، پدر جنّ است، همان‌طور که آدم(ع) پـدر بشـر است. (طبرسی، ۱۳۴۹: ۹، ۲۰۱)
۲٫ منظور از جانّ نسل جنّی ابلیس و یا نوع مخصوصی از جن است. (راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۹۹)
۳٫ جان همان ابلیس است. (رازی، ۱۴۱۷: ۱۹، ۱۸۰)
با استناد به آیات قرآن چنین به نظر می‌رسد که مقصود از جنّ و جانّ یکی است، زیرا در برخی آیات (حجر، ۲۷؛ رحمن، ۱۵) به خلقت جانّ اشاره شده و این خلقت، همانند خلقت جنّ در مقابل خلقت انسان قرار گرفته است و برخی از مفسرین نیز مانند علامه طباطبایی با تأکید بر نوعی ارتباط میان خلقت جنّ و خلقت جانّ، جانّ را همان جنّ و یا نوعی از انواع جنّ می‌دانند. ۵ (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۲، ۲۲۴)

۲- جن یا فرشته بودن ابلیس

ابلیس اسم خاص است و یازده بار در قرآن آمده است. واژه ابلیس مشتق از «بلس»، غیر منصرف و به معنای متمرد، سرکش و رییس شیطان‌هاست. (ابنمنظور، ۱۴۰۸: ۱، ۱۴۰؛ مصطفی و دیگران، ۱۴۱۸: ۱، ۳؛ ابنفارس، ۱۴۲۲: ۱۳۷)
در تفسیر روح‌البیان از قول بغوی آمده است: «او ابلیس نامیده شد زیرا که از رحمت خدا ناامید شد». (بروسوی، ۱۴۰۵ : ۵) در معانی‌الاخبار هم از حضرت رضا‌(ع) نقل شده که فرمود:
شیطان از این جهت که از رحمت خدا بی‌نصیب ماند، ابلیس نامیده شد چون این کلمه به معنای محروم و مأیوس از رحمت خداست.
در اینکه ابلیس جنّ است یا از ملک، نیز اقوال مختلفی بیان شده است:
الف) برخی از مفسرین معتقدند ابلیس از ملائکه بوده است، زیرا استثنا در آیه‌ «فَسَجَدوا الّا ابلیسَ کان مِن الجِنّ» (کهف، ۵۰) استثنای متصل و مستثنا از جنس مستثنا‌منه است؛ یعنی ابلیس ابتدا از ملائکه بوده و به علت عدم سجده، مرتکب گناه گشته و جنّ شده است. همچنین فعل «کان» در آیه را نیز به معنای «صار» گرفته‌اند. (بیضاوی، بی‌تا: ۱، ذیل آیه ۳۳؛ رشید رضا، بی‌تا: ۱، ۲۶۵؛ نسفی، ۱۳۵۳: ۲)
ب) در مقابل، بسیاری از مفسرین با استناد به آیات و روایات معتقدند ابلیس از ملائکه نبوده، بلکه از جن بوده است. (رازی، ۱۴۱۷: ۲، ۴۴۳؛ طبرسی، ۱۳۴۹: ۱، ۱۹۱؛ میبدی، ۱۳۸۶: ۱، ۱۹۵؛ قطب، ۱۳۶۲: ۱، ۱۱۱؛ طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۲، ۴۵۲)
رأی این گروه به صواب نزدیک‌‌تر است زیرا:
۱٫ کسانی که معقتدند ابلیس از ملائکه است گفته‌اند خداوند در آیه «فسجدوا الا ابلیس» (بقره،۳۴) ابلیس را از فرشتگان استثنا نموده و چون استثنا ظهور در اتصال دارد بنابراین ابلیس از فرشتگان است، اما با توجه به قرینه موجود در این آیه، استثنا منقطع است و ابلیس نمی‌تواند از فرشتگان باشد و در آیه «کان من الجن» (کهف،۵۰) هم تصریح شده که ابلیس، از جنّ بوده است. همچنین این گروه با استناد به «اسجدوا لآدم» می‌گویند اگر ابلیس از جنس ملائکه نبود مشمول امر الاهی نمی‌شد و به جهت خودداری از سجده کردن، متمرد و سرکش به شمار نمی‌رفت، اما در پاسخ می‌توان گفت، ابلیس در این امر از باب غلبه داخل شده، زیرا با ملائکه همنشینی داشته است و این دلیل نمی‌شود که او از جنس ملائکه باشد هم‌چنان که امام فخر رازی می‌گوید: فرشته به حسب لغت، جنّ نامیده می‌شود، امّا به حسب عرف، جن به غیر ملائکه اختصاص دارد. (رازی، ۱۴۱۷: ۲، ۴۴۳)
۲٫ ابلیس دارای اولاد و ذریه است و فرشتگان دارای فرزند نیستند، و خداوند می‌فرماید: چرا او (ابلیس) و فرزندانش را که دشمنان شمایند دوستان خود می‌گیرید. (کهف، ۵۰)
۳٫ ابلیس از جنس آتش است (اعراف، ۱۲) در حالی‌که ملائکه از جنس نورند. (ر.ک: مجلسی، ۱۴۰۳: ۱۱، ۱۰۲)
۴٫ ملائکه، رسولان الاهی و لزوماً معصوم هستند. (انبیاء، ۲۶؛ فاطر، ۱؛ تحریم، ۶) پس وقتی ابلیس گناه می‌کند معصوم نیست و در نتیجه از ملائکه نیست.
۵٫ برخی روایاتی بر جنّ بودن ابلیس تصریح دارند، مانند سخن رسول خدا(ص) که به شمعون فرمود:
تو دشمنانی از جن و انسان داری که پیوسته تعقیبت می‌کنند و با تو پیکار می‌نمایند تا دینت را بربایند…، اما دشمنان از جن، پس ابلیس است و سپاهیانش. (حرانی، ۱۳۶۷: ۲۶)
از امام صادق(ع) نیز روایت شده که فرمود:
ملائکه می‌پنداشتند شیطان از آنهاست (در صورتی که از جن بود) ولی در علم خدا از آنها نبود تا به سبب حمیت و تعصب، باطن خود را اظهار کرد و گفت: مرا از آتش آفریده‌ای و انسان را از خاک خلق نموده‌ای. (کلینی، ۱۴۰۵: ۲، ۳۰۸)

۳- مکلف بودن جن

وجود دو سوره انسان و جن در قرآن نمایان‌گر اهمیت و ویژگی خاص این دو موجود و تمایز آنها از سایر مخلوقات الاهی است و آنچه این دو را متمایز ساخته، مسأله تکلیف است. طبق آیات سوره الرحمن، جن و انس، دو موجود پرارزش (ثقلان) هستند که به آنها وعده‌ برپایی قیامت و حسابرسی در آن روز داده شده است. این سوره بیش از سی بار با آیه «فبأَی ءالآء ربکما تکذبان» جن و انس را پس از ذکر نعمت‌ها و عذاب‌های دنیا و آخرت، خطاب می‌کند که نشان می‌دهد دنیا و آخرت و پاداش و عقاب برای هر دو می‌باشد.
بر اساس آیات قرآن جن نیز مانند انسان مکلف و مختار و در مقابل اعمال خویش مسؤول است، چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید: «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون» (ذاریات، ۵۶) هدف از آفرینش جن عبادت و اطاعت پروردگار می‌باشد و حقیقت عبادت این است که مخلوق، خود را در مقام ذلّت و عبودیت واداشته، رو به سوی مقام ربوبیت آورد، در مسیر خواست و اراده الاهی گام نهد، روح و جسم را به او بسپارد و تسلیم مطلق در برابر ذات او باشد. در خصوص اینکه جنّ‌ها چگونه عبادت می‌کنند و آیا مسلمین آنها همانند انسان‌های مسلمان عمل می‌کنند و یا اینکه عبادت ایشان به نحوه دیگری است، ظاهراً دلیلی نقلی در دست نیست اما از آنجا که آنها همراه انسان مورد امر الاهی قرار گرفته و مکلف به عبادت‌اند و از طرفی بنابر آنچه خواهد آمد آنها نیز دارای پیامبرانی هستند و پیامبر اسلام(ص) پیامبر طایفه جن نیز می‌باشد، به نظر می‌رسد عبادت آنها همچون انسان‌ها به تناسب نوع خلقت و عالَم حیاتشان باشد.

۴- پیامبران جن

جن نیز مانند انسان موجودی انتخاب‌گر است که بر سر دو راهی قرار می‌گیرد، بنابراین، برای انتخاب راه صحیح نیازمند پیامبرانی است که راه راست و مسیر هدایت را به او نشان دهند.
در روز قیامت خطاب به جن و انس گفته می‌شود: «یمعشَر الجنِّ و الانسِ ألَم یَأتِکم رسلُ‏ مِنکم یَقُصّون عَلیکُم ءایتی …». (انعام، ۱۳۰) با استناد به این آیه مشخص می‌گردد که جنّ‌ها با بهره‌مندی از قدرت شعور در قبال اعمال خویش مسئوول هستند و مورد بازخواست قرار می‌گیرند؛ بنابراین باید مانند انسان‌ها به وسیله پیامبر یا وصی او به تکالیف خود آگاه گردند تا در صحنه قیامت پاسخگوی اعمال خود باشند. برخی از مفسرین معتقدند این آیه بر آمدن پیامبرانی از جنس جن و انس تصریح دارد (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۷، ۴۸۸) و برخی دیگر خطاب آیه را متوجه جن و انس دانسته‌اند و علت اینکه در قرآن درباره پیامبرانی از جن سخن آمده، در حالی‌که پیامبران انسان هستند این است که جانب انسان را غلبه داده است. (طبرسی، ۱۳۴۹: ۸، ۲۱۶؛ میرزا خسروانی، بی‌تا: ۳، ۱۶۲) از طرف دیگر با توجه به آیاتی از سوره جن (۱۳-۲۸) معلوم می‌گردد که قرآن و تعالیم اسلام برای جنّ و انس است و مانعی ندارد که رسولان و نمایندگانی از خود آنها از طـرف پیامبـر(ص) مأمـور دعـوت آنان بوده باشند. (مکارم شیرازی و دیگران، ۱۳۷۶: ۱، ۴۴۲؛ همان: ۲، ۳۸۲) برخی از آیات، اعتقاد جنّ‌ها به دیگر پیامبران اولواالعزم را بیان می‌کنند، مانند آیه «قالوا یقَومَنا إنا سَمِعنا کُتبا أنزِلَ مِن بَعدِ مُوسی مصدِّقاً لِما بَینََ یدیه یَهدی إلی الحَقِّ و إلی طَریقٍ مُستقیمٍ». (احقاف، ۳۱) منظور از کتاب نازل شده بعد از موسی(ع) قرآن کریم است که تورات و کتب آسمانی پیشین را تصدیق می‌کند و جنّ‌ها به دین موسی(ع) و کتاب او ایمان داشتند. در آیاتی از سوره‌های نمل (۱۷ و ۳۹) و سبأ (۱۲) به داستان حضرت سلیمان(ع) و جنّ‌هایی که تحت فرمان او بودند اشاره شده است. بنابراین، جنّ هم مانند انسان، مکلّف است و باید به تکالیف خود آگاه گردد؛ به همین جهت آنها نه فقط به پیامبران اولواالعزم و کتب آنها ایمان داشتند بلکه با استفاده از تعالیم پیامبران، به وظایف خود عمل می‌کردند.

۵- ایمان و کفر جن

آیا جنّ نیز مانند انسان، مؤمن یا کافر است؟ در پاسخ باید گفت با توجه به اختیار و تکلیف جنّ و ارسال پیامبران، مسأله ایمان و کفر آنها نیز مطرح می‌گردد.
با استناد به آیات قرآن جنّ‌ها نیز مانند انسان، مؤمن و کافر دارند؛ بعضی صالح، تابع و امین وحی و برخی فاسد که به مخالفت با پیامبر(ص) می‌پرداختند. طایفه‌ای از آنها قرآن را شنیدند و از این جهت که به خیر و صلاح، هدایت می‌کند به آن ایمان آوردند:
«… انّا سَمِعنا قُرءانا عَجبا * یَهدی إلی الرّشدِ فَآمنّا بهِ و لَن نُشرِکَ بِربّنا أحداً». (جن، ۱و۲)
این آیه می‌رساند که پیامبر(ص) به سوی جنّ و انس مبعوث بودند و جنّ‌ها هم عاقل، آشنا به لغت عرب، دانا و تمیز دهنده بین معجزه و غیر معجزه بودند. آنها به سوی قوم خود رفتند و ایشان را به اسلام دعوت کردند و از اعجاز قرآن خبر دادند، زیرا کلام بندگان تعجّب‌آور و شگفت‌انگیز نیست. جمله «و لن نشرک بربنا احدا» هم ایمان آنها به قرآن را تأکید می‌کند و می‌فهماند که ایمان آنها به قرآن همان ایمان به خدایی است که قرآن را نازل کرده است، یعنی ابداً احدی را شریک خدا نمی‌گیرند.
ادامه آیات در سوره جنّ (۱۱-۱۵) به آیین خاص طوایف مختلف جن اشاره دارد که هر یک برای خویش راهی برمی‌گزینند: «وَ اِنّا مِنّا الصلِحونَ و مِنّا دونَ ذلک کنّا طَرآئقَ قَدَداً». (جن، ۱۱)
کلمه‌ «دون» – در اینجا – به معنای «غیر» است، یعنی بعضی از ما صالح‌اند و بعضی دیگر غیر صالح و مراد از «دون ذلک» رتبه‌ای پایین‌تر و نزدیک‌ به صالحان است (طبرسی، ۱۳۴۹: ۱۰، ۳۷۱) و عبارت «کنّا طرائقَ قَدَداً» بر تفرقه و تشتت دلالت دارد. «طرائق» جمع طریقه و به معنای روش‌هایی است که به آنها عمل شده باشد. کلمه «قدد» هم جمع «قده»، از مصدر «قد» و به معنای قطعه است. (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۲۰، ۶۸) بعضی از مفسرین گفته‌اند «طرائق قدداً» اگر به نصب خوانده می‌شود به خاطر ظرفیت است و حرف «فی» در تقدیر است و در حقیقت «فی طرائق قدداً» بوده است یعنی در مذاهب متفرق. (آلوسی بغدادی، ۱۴۰۵: ۲۹، ۸۸) و بعضی دیگر گفته‌اند نصب آن به خاطر حذف مضاف است و تقدیر آن «ذوی طرائق قدداً» یعنی صاحبان راه‌های متفـرق است. (زمخشری، بی‌تا: ۴، ۶۲۷) و معنای آیه این است که بعضی از ما صالحان بالطبع هستند و بعضی غیر صالح‌اند و ما در مذاهب مختلف بودیم.
آیه دیگر «و اَنّا مِنّا المُسلِمونَ وَ مِنّا القسِطونَ» (جن، ۱۴) است. مراد از «مسلمون» تسلیم و مراد از «قاسطون» مایلین به سوی باطل و عدول کنندگان از حق است. (طبرسی، ۱۳۴۹؛ ۱۰، ۳۸۳) بنابراین، جنّ‌ها به دو طایفه تقسیم می‌شوند؛ یک طایفه گروهی که تسلیم امر خدا و مطیع او و در جستجوی راه درست هستند. طایفه دیگر کسانی هستند که از فرمانبرداری الاهی عدول کرده و منحرف شده‌اند و آنها هیزم جهنم خواهند بود: «و اِنّه لمّا قامَ عَبداللهِ یَدعُوه کادوُا یکونون علیه لبداً». (جن، ۱۹)
علامه طباطبایی در تفسیر آیه می‌گوید:
وقتی رسول خدا(ص) برمی‌خاست تا خدا را با نماز عبادت کند، مشرکین آن قدر به طرفش می‌آمدند که نزدیک بود جمعیت انبوهی بشوند. (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۲۰، ۷۸)
بعضی از مفسرین هم معتقدند دو ضمیر مذکور به جن‌ها برمی‌گردد و آنها بودند که پیرامون آن حضرت جمع می‌شدند و با تعجب از عبادت، تلاوت قرآن و…، به آن حضرت خیره می‌شدند، چون چنین چیزی تا آن روز ندیده و نشنیده بودند. (میبدی، ۱۳۶۸: ۹، ۵۶۳)
در برخی از آیات نیز به گروهی از جنّ‌ها اشاره شده است که با شنیدن آیات قرآن، ایمان آوردند و به سوی قوم خود بازگشتند تا آنان را نیز انذار کنند. (احقاف، ۲۹ـ۳۲)
خداوند متعال درباره‌ برخی از جن و انس می‌فرماید: «و در حقیقت بسیاری از جن و انس را برای دوزخ آفریده‌ایم ]چرا که[ دل‌هایـی دارند که بـا آنها [حقایق را [دریافت نمی‌کنند و چشمانی دارند که با آنها نمی‌بینند و گوش‌هایی دارند که با آنها نمی‌شنوند. آنان همانند چهارپایان بلکه گمراه‌ترند. [آری] آنها همان غافل ماندگانند». (اعراف، ۱۷۹) در این آیه، خداوند جهنم را عاقبت آفریدن بسیاری از جنّ و انس دانسته است و تصریح می‌کند که اگر این دو نوع بر کفر خود اصرار ورزند، دعوت رسولان را گوش نکنند و حجت عقل را به کار نگیرند، هرگز ایمان نمی‌آورند و عاقبت بسیاری از آنها دوزخ خواهد بود.

۶- نر و ماده بودن و تولید مثل جنّ‌ها

طبق نصّ آیات قرآن، مسأله زوجیت شامل همه مخلوقات می‌گردد؛ بنابراین، جنّ نیز که یکی از مخلوقات خداوند است دارای دو جنس نر و ماده و توالد و تناسل می‌باشد. خداوند متعال می‌فرماید: «و مِن کلّ شَیءٍ خَلقنا زَوجین لَعلَّکم تَذَکَّرون». (ذاریات، ۴۹) این آیه به عمومیت نر و مادگی تمام موجودات، تصریح دارد و جمله‌ «کل شیء» شامل جنّ‌ها نیز می‌شود.
راغب اصفهانی درباره واژه‌ زوج می‌گوید:
به هر یک از دو قرین، یعنی هم نر و هم ماده در حیوانات زوج می‌‌گویند و در غیر حیوانات هم به قرین، زوج گفته می‌شود. خداوند با «خلقنا زَوجین» این معنا را بیان کرده که تمامی موجودات عالم، زوج هستند، چون یا ضدی دارند که گفتیم ضد هر چیزی را هم زوج می‌‌گویند و یا مثلی دارند که آن نیز زوج است و یا با چیزی ترکیب یافته‌اند که ترکیب هم نوعی زوجیت است؛ بلکه در عالم چیزی نیست که به هیچ وجه ترکیب در آن نباشد. (راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۲۱۵ و ۲۱۶)
برخی نیز مقارنه دو چیز با هم، و نوعی تألیف و ترکیب را از لوازم مفهوم زوجیت می‌دانند. (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۷، ۱۳۰)
آیه‌ «و انّه کانَ رجالٌ مِن الانسِ یَعوذَون بِرجالٍ من الجنّ» (جن، ۶) مبین آن است که جنّ‌ها مردانی دارند و مرد جایی مطرح است که زن نیز باشد، بنابراین آنها هم مرد دارند و هم زن.
در قرآن در توصیف حوریان بهشتی آمده است: «لم یَطمِثهُنَّ انسٌ و لا جانٌّ» (رحمن، ۵۶) تأکید آیات در وصف حوریان بهشتی – که قبل از شوهرانشان توسط کسی از جنّ و انسان لمس نشده‌اند – نمایانگر این است که مسأله مقاربت نر و ماده در میان جنّ‌ها همانند انسان جاری است.
از بیان خداوند درباره‌ شیطان و ذریه او در آیه‌ شریفه: «… کانَ من الجنِّ فَفَسَقَ عن امرِ ربه أفتتّخِذونَه و ذرّیّته أولیاء مِن دونی» (کهف، ۵۰) معلوم می‌گردد که ابلیس از جن است و ذریّه هم دارد و لازمه‌ ذرّیه و تولید مثل، زوجیت و نر و ماده بودن می‌باشد. همچنین در آیه‌ «قد خَلَت مِن قَبلِهم منّ الجنّ و الانسِ». (فصلت، ۲۵) به جنّ و انسان، مرگ نسبت داده شده است. از دو آیه‌ اخیر می‌‌توان فهمید که تناسل در میان جنّ‌ها نیز وجود دارد، زیرا لازمه‌ هر موجودی که ذریه و مرگ و میر دارد این است که تناسل و نر و ماده هم داشته باشد اما به نحوه‌ این تناسل در قرآن اشاره‌ای نشده است.

۷- حیات و مرگ جن

قرآن کریم درباره مرگ جنّ‌ها می‌فرماید: «و حقَّ علیهم القُولُ فی اُمَمٍ قَد خَلَت من قبلِهم منَ الجِنّ و الإنسِ», (فصلت، ۲۵) کلمه «قد خلت» مبین آن است که امت‌های جن مانند گروه‌های انسان از بین رفته‌اند. همچنین می‌فرماید: «قالُوا ادخُلوا فی أمَمٍ قَد خَلَت من قَبلهِم منَ الجِنّ و الإنسِ فی ‌النار». (اعراف، ۳۸) مخاطبین این آیات – بر حسب سیاق لفظ – بعضی از کفارند که قبل از ایشان امت‌هایی مانند آنها از جن و انسان بوده و درگذشته‌اند؛ بنابراین جنّ‌ها نیز به اجل‌های معین و معلومی می‌میرند.
برخی معتقدند چون جنّ از موجودات مثالی و فاقد جسم هستند، نسبت به موجودات مادی، اصطکاک کمتری دارند و همین نکته سبب می‌شود که فرسودگی آنها به تعویق افتد و عمر طولانی داشته باشند. (ابن‌سینا، ۱۳۶۶: ۷۴؛ کربن، ۱۳۸۵: ۳۳۹) اما با استناد به آیات، عمر جن نمی‌تواند فاقد اجل معینی باشد. البته میزان متوسط عمر جن نامشخص است و شاید همان‌گونه که عمر انسان در ادوار مختلف، متفاوت بوده است، عمر جن نیز چنین باشد؛ فقط در مورد شیطان آمده است که به هنگام نافرمانی خداوند به او فرمود: تو از زمره پست‌ترین فرومایگانی و شیطان گفت: «أنظُرنی إلی یَوم یُبعَثون* قالَ انّک مِن المُنظَرین». (اعراف، ۱۴و۱۵) در جای دیگر، خداوند می‌فرماید: «قال فانّک من المُنظَرین الی یَومِ الوَقتِ المَعلومِ». (حجر، ۳۷و۳۸) با استناد به این دو آیه برخی «وقت معلوم» و «یوم یبعثون» را به یک معنا گرفته و معتقدند خداوند متعال به طور مطلق به ابلیس پاسخ داد که تو از مهلت یافتگان هستی. (رازی، ۱۴۱۷: ۹، ۲۳۴)
در مقابل، علامه طباطبایی معتقد است خداوند فقط اصل عمر طولانی به ابلیس را اجابت فرموده است، اما با قیدی که در کلام خود آورده است، این مهلت تا روزی معلوم است نه تا قیامت. (طباطبایی، ۱۳۶۴: ۱۲، ۲۳) با در نظر گرفتن سیاق دو آیه مورد بحث، چنین به نظر می‌رسد که «یوم الوقت المعلوم» غیر از «یوم یبعثون» است، زیرا خداوند در سوره اعراف به طور مطلق به ابلیس پاسخ داده است، اما در آیات دیگر، این زمان را مقید به روز دیگری کرده که قبل از روز قیامت می‌باشد. (حجر، ۳۷و۳۸) بنابراین جنّ نیز مانند انسان میمیرد و از بین می‌رود و گروهی از آنها جای گروهی دیگر را می‌گیرند و در خصوص ابلیس نیز تا وقت معلوم یعنی روز دیگری که قبل از روز قیامت است، مهلت حیات داده شده است.

۸- مکان جن

یکی از سؤال‌هایی که درباره‌ جن مطرح می‌گردد، مکان حضور آنهاست. آیات قرآن به حضور جن در آسمان و زمین اشاره دارند. در سوره جنّ آمده است که جنّ‌ها پس از استماع قرآن گفتند: «و إنا لمسنا السَّماءَ فَوَجدنها مُلِئَت حَرَساً شَدیداً و شهباً». (جن، ۸) راغب اصفهانی درباره‌ واژه‌ «لمس» می‌گوید: «گاهی لمس به معنای طلب شیء و جستجوی چیزی است، اگر چه پیدا نشود». (راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۴۶۷) «لمس سماء» به معنای نزدیک شدن به آسمان با صعود بدان است و کلمه «حرس» به طوری‌که گفته‌اند، جمع کلمه «حارس» است و به همین جهت با صفت مفرد توصیف شده است. مراد از «حرس شدید» هم نگهبانان قدرتمندی هستند که نمی‌گذارند شیطان‌ها در آسمان‌ها استراق سمع کنند. «شهبا» نیز به معنای شهاب‌هایی هستند که سلاح آن نگهبانان‌اند. (قرطبی، ۱۳۸۱: ۱۹، ۱۱)
گروهی از پریان در آسمان‌ها به شنیدنی‌ها گوش می‌دادند و بر آن‌ها می‌افزودند و دروغ می‌ساختند تا آنکه ناگهان دچار تیر شهاب شده، از آسمان‌ها به زمین آمدند و در ادامه می‌فرماید «و إنّا کنّا نَقعُد منها مقاعِدَ للسَّمعِ فَمن یَستمع الآن یَجِد له شَهاباً رصداً» (جن، ۹) یعنی در آسمان برای شنیدن، به کمین می‌نشستیم ]اما[ اکنون هر که بخواهد به گوش باشد تیر شهابی در کمین خود می‌یابد. جنّ‌ها با استناد به این دو آیه خواسته‌اند بگویند از امروز هر کس از ما در آن نقطه‌های قبلی آسمان به گوش بنشیند، تیرهای شهابی را می‌یابد که از خصوصیاتش این است که تیراندازی در کمین دارد. آنها هم‌زمان با نزول قرآن و بعثت پیامبر اکرم(ص) از تلقّی اخبار غیبی آسمانی و استراق سمع برای به دست آوردن آن ممنوع شده‌اند. برخی از آیات نیز که به گوش دادن تعدادی از آنها به تلاوت پیامبر اسلام(ص) و یا حضور آنها در سپاه سلیمان اشاره دارند نمایانگر حضور جن در زمین هستند. (جن، آیات اولیه؛ احقاف، ۲۹-۳۲؛ نمل، ۱۷) اما از آیات می‌توان استنباط نمود که جن می‌تواند در آسمان و زمین حضور داشته باشد.

۹- دیدن جن

جن از موجودات مجردی است که در جهان مادی از چشم انسان پنهان است، اما مشاهده آنها برای برخی به اذن الاهی امکان‌پذیر است. در قرآن نیز به طور صریح به رؤیت جن اشاره نشده، اما طبق ظاهر برخی از آیات، جن‌ها ما را می‌بیند ولی ما آنها را نمی‌بینیم. خداوند متعال درباره بر حذر داشتن بنی آدم از شیطان و اتباع او می‌فرماید: «انه یراکم هو و قبیلُه مِن حیثُ لا تَرَونَهم». (اعراف، ۲۷)
جن از نظر قرآن مانند فرشته، موجودی نامرئی است ولی گاهی به صورتی ممثّل و قابل رؤیت می‌شود. داستان حضرت سلیمان در قرآن و خدمت جنّ‌ها به آن حضرت، از قبیل ساختن کاخ‌ها و تمثال‌ها (سبأ، ۱۲و۱۳) و همچنین جریان لشکرکشی او به مملکت سبأ که عفریتی از جن به وی گفت: «من تخت ملکه سبأ را قبل از آنکه از جای خود حرکت کنی نزد تو می‌آورم» (نمل، ۱۷ـ۳۹) نمایانگر تجسم جنّ به صورت‌های دیگر است، زیرا جن از صور مثالی است که به اذن خداوند می‌تواند به هیأت انسان یا به هر شکل دیگری از جمله حیوانات درآید.
شیخ بهایی معتقد است، جنّ‌ها می‌توانند به صور گوناگونی درآیند و یا از صورتی به در شوند و به دیگر صورت‌ گردند. (عاملی، ۱۳۶۳: ۴۲۲) جنّ‌‌ها وقتی پیش داود(ع) ظاهر شدند تا او را به سهو و خطای خود مطلع کنند، در قالب صور مثالی بودند و مهمانان حضرت ابراهیم(ع) که به وجود اسحاق بشارت دادند و بعد از آن به دیار قوم لوط رفته، آن بلاد را خراب کردند نیز در قالب صور مثالی بودند و از طعام ابراهیم(ع) هم نخوردند؛ از این بیان ظاهر می‌شود که ادراک اشباح و صور مثالی با چشم ممکن است. (هروی، ۱۳۶۳: ۱۹۶)
در قرآن از تمثل و به صورت بشر درآمدن ملک سخن رفته است، مانندِ ظهور جبرئیل(ع) برای حضرت مریم(ع) و آمدن ملائکه نزد حضرت ابراهیم(ع) و بشارت دادن به تولد اسحاق(ع). حال منظور از تمثل چیست؟ تمثل یعنی تجلّی و ظهور چیزی برای انسان به صورتی که انسان با آن آشنایی دارد. راغب اصفهانی می‌گوید:
مثل بر وزن فرس، قولی درباره چیزی است که شبیه به قولی درباره چیزی دیگر است تا یکی دیگری را بیان و تجسم کند. (راغب اصفهانی، ۱۳۶۲: ۴۶۲)
بنابراین منظور از تمثل جن، شیطان و ملک که موجودات نامرئی هستند، تغییر ماهیت آنها نیست بلکه قوه ادراک انسان آنها را به صور مختلف، مجسّم و از طریق حواس خود رؤیت می‌کند بدون آنکه تبدل ماهیتی صورت بگیرد، مانند ظهور جبرئیل(ع) برای حضرت مریم(ع) به صورت بشر که در قوای ادراکی آن حضرت، وی را به صورت محسوس یافت، اما در خارج از ادراک ایشان صورتی غیر صورت بشر داشت. ملاصدرا فرایند تمثّل را این‌چنین شرح می‌دهد:
فرشته و شیطان دو صورت دارند؛ صورت حقیقی و صورت اضافی، که صورت حقیقی آن دو را جز به نور نبوت، ادراک نتوان کرد، چه رسول الاهی(ص) از جبرئیل خواست تا خود را بر صورت حقیقی به او بنماید، او را وعده به کوه حرا داد، در آنجا جبرئیل بر او ظاهر شد، در حالی‌که کرانه خاور و باختر را سراسر گرفته بود، بار دیگر او را در سدرۀ‌المنتهی به صورت خود مشاهده نمود، گاهی نیز او را به صورت اضافی می‌دید که معمولاً ممثّل به صورت دحیه کلبی که مردی نیکوچهره و از صحابه بود مشاهده نمود و شیطان نیز در بیداری برای آن حضرت ممثّل می‌گشت لذا با چشم خود او را می‌دید و سخنش را می‌شنید و آن قایم مقام حقیقت صورت وی و وجود اضافی اوست. (صدرالدین شیرازی، ۱۳۶۶: ۵۳۱)
برخی نیز بر امکان رؤیت جن با چشم انسان، در حد سالکانی که ابتدای سلوک را پشت سر گذاشته و به مقاماتی رسیده‌اند، تأکید دارند. (ر.ک: طبری، ۱۳۶۳: ۵، ۵۲ ـ۵۴)

جن در روایات

با استناد به روایات متعددی که درباره جن وجود دارد، به مهم‌ترین ویژگی‌های آنها اشاره می‌کنیم:
۱٫ جن نیز مانند انسان، دارای روح است با این تفاوت که ارواح‌ جنّ‌ها در جرمی لطیف جا دارند که بیشترین آن آتش و هواست، چنان‌که در بدن آدمی غلبه با آب و خاک است. (ر.ک: مجلسی، ۱۴۰۳: ۱۴، ۶۳۵؛ صدرالدین شیرازی، ۱۳۶۶: ۱۴۵۵؛ عاملی، ۱۳۶۳: ۴۲۱و۴۲۲)
۲٫ جنّ‌ها دارای انواع و اقسامی هستند (قمی، ۱۳۶۳: ۱، ۱۸۶) و برخلاف نظر شیخ محمد عبده در تفسیر المنار که آنها را میکروب و علت و منشأ اکثر امراض معرفی می‌کند (ر.ک: رشید رضا، بی‌تا: ۳، ۹۵و۹۶) آنها نیز مانند انسان، اختیار، اراده، تکلیف، ثواب و عقاب دارند.
۳٫ در برخی از روایات آمده است که جن و شیطان هر دو در اصل وجود مشترک هستند، ولی شیطان نوعی از جن محسوب می‌شود که فقط کارهای شرّ از او صادر می‌شود، در حالی‌که جن‌ها هم خوب و بد و مسلمان و غیر مسلمان دارند. (ر.ک: قمی، ۱۳۶۳: ۱، ۱۸۴؛ رضی: خ ۱۳۳)
۴٫ جن و شیطان گاهی به یک صورتی ممثل و قابل رؤیت می‌شوند. آنها به محضر پیامبر(ص)، علی(ع) و سایر ایمه می‌آمدند و به یادگیری قرآن می‌پرداختند و مشکلات خویش را می‌پرسیدند. (ر.ک: کلینی، ۱۴۰۵: ۲، ۳۴۲؛ محمدی ری‌شهری، ۱۳۷۷: ۲، ۸۲۷؛ مجلسی، ۱۴۰۳: ۱۸، ۸۳؛ ۲۷، ۱۴؛ ۳۸، ۵۱۶؛ ۳۹، ۱۶۴؛ ۶۳، ۲۸۳)
۵٫ جنّ‌ها ماننـد انسانهـا تغذیه می‌کننـد (ر.ک: حرّعاملـی، ۱۴۰۳: ۱، ۲۵۲؛ نجفــی، ۱۳۶۳: ۲، ۴۴۸) می‌خوابنــد (ر.ک: حرعاملی، ۱۴۰۳: ۴، ۱۰۶۷، محمدی ری‌شهری، ۱۳۷۷: ۹، ۲۰۵) توالد و تناسل دارند (ر.ک: حرّعاملی، ۱۴۰۳: ۱۴، ۹۱) و می‌میرند (ر.ک: مدنی شیرازی، ۱۳۶۸ : ۲، ۹)

نتیجه

اندیشههایی درباره وجود نیروهای غیبی که در جریان زندگی مؤثرند، وجود دارد که غالب فرهنگ‌های ابتدایی از آن متأثر بوده‌اند و همین امر عاملی تأثیرگذار برای شرک ورزیدن به خدا بوده است. بعضی از طوایف عرب جن را می‌پرستیدند و پرستش و عبادت جن و عقیده به الوهیت آنها در میان مذاهب خرافی یونان قدیم و هند نیز وجود داشته است.
دقت در آیات قرآن مشخص می‌شود که مقوله جن، یک پیشینه تاریخی – فکری، قبل از اسلام داشته است، اما قرآن با دو رویکرد خاص خویش، از یک سو هدف مشترک از خلقت جن و انس را مطرح می‌کند و از سوی دیگر با تأکید بر ویژگی‌های او، ذهنیت‌ها و فرهنگ‌های موجود در آن زمان را اصلاح می‌کند. جنّ از منظر قرآن شبیه‌ترین موجودات به انسان، یعنی موجودی دارای اختیار، ادراک، علم، مسؤولیت و تکلیف است؛ بنابراین برای انتخاب راه صحیح نیازمند پیامبر است و پیامبر اکرم(ص) بر جن‌ها نیز مبعوث شدند. در بین جن‌ها دین، مذهب و فرقه وجود دارد و آنها مانند انسان مؤمن و کافر دارند. آنها دارای دو جنس مؤنث و مذکر هستند، تولید مثل می‌کنند و ذرّیه دارند. طول عمر جن از انسان زیادتر است اما آنها نیز دارای تولد، عمر محدود، مرگ، معاد و حساب و کتاب اخروی هستند. به دلیل اینکه عنصر اولیه خلقت جن با انسان متفاوت است آنها تفاوت‌هایی با انسان دارند. آنها قبل از نوع بشر از جنس آتش خلق شده‌اند چنان‌که نوع بشر از جنس خاک آفریده شده است؛ به همین جهت آنها از ویژگی‌های خاصی مانند غیرمرئی بودن و سرعت بهره‌مند هستند و همچنین به واسطه قدرتی که دارند می‌توانند در آسمان و زمین به اشکال مختلف ظاهر شوند ولی آنها مسخر انسان می‌گردند؛ قصه حضرت سلیمان در قرآن و خدمت کردن برخی از جن‌های مؤمن برای پیامبران، امامان و افراد برگزیده در برخی روایات نمایانگر فرمانبرداری آنهاست. در حقیقت خداوند متعال ضمن بیان وجوه تشابه در خلقت جن و انسان و هدف از این خلقت، بر دو نکته تأکید فرموده است:
۱٫ جن نیز مانند انسان مخلوق خداوند است، لذا قابل پرستش نمی‌باشد.
۲٫ جن از ویژگی‌هایی بهره‌مند است که انسان فاقد آنها می‌باشد، لکن این ویژگی‌ها، کمال واقعی شمرده نمی‌شوند، بلکه این انسان است که با کسب مقام خلیفه اللّهی می‌تواند به نهایت کمال دست یابد.

منابع و مآخذ

۱٫ قرآن کریم.
۲٫ نهج البلاغه، گرد آورنده: سید رضی.
۳٫ آلوسی بغدادی، سید محمود، ۱۴۰۵، روح المعانی فی تفسیر القرآن و السبع المثانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
۴٫ ابن‌اثیر، مبارک، ۱۳۸۳، النهایه، قاهر۰٫
۵٫ ابن‌سینا، حسین ‌بن عبدالله، ۱۳۶۶، حی بن یقظان، ترجمه و شرح فارسی منسوب به جوزجانی، به تصحیح هانری کربن، چاپ سوم، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.
۶٫ ابن‌فارس قزوینی، ابوالحسن احمد، ۱۴۲۲، معجم مقاییس اللغه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
۷٫ ابن‌منظور، جمال الدین محمد بن مکرم ، ۱۴۰۸، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
۸٫ رازی، ابوالفتوح جمال‌الدین، ۱۳۵۶، رَوْحُ الجِنان و رُوح الجَنان، تهران، اسلامیه.
۹٫ البروسوی، اسماعیل، ۱۴۰۵، روح البیان، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
۱۰٫ بیضاوی، ناصرالدین، بی‌تا، انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیروت، مؤسسه شعبان.
۱۱٫ الحرانی، ابومحمد الحسن بن علی بن الحسین، ۱۳۶۷، تحف العقول عن آل الرسول، ترجمه احمد جنتی، تهران، امیرکبیر.
۱۲٫ حر عاملی، محمد بن حسن، ۱۴۰۳، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، بیروت، آل‌البیت.
۱۳٫ حویزی، علی بن جمعه،۱۳۷۳، نورالثقلین، قم، اسماعیلیان
۱۴٫ رازی (فخر رازی)، فخر الدین محمد بن حسین، ۱۴۱۷، التفسیر الکبیر، لبنان، دار احیاء التراث العربی
۱۵٫ راغب اصفهانی، حسن بن محمد، ۱۳۶۲، مفردات الفاظ القرآن، تهران، مرتضوی.
۱۶٫ رشیدرضا، محمد، بی‌تا، المنار، بیروت، دارالفکر.
۱۷٫ زمخشری، محمود بن عمر، بی‌تا، الکشاف، بیروت، دارالمعرفه.
۱۸٫ الزبیدی‌، محمدتقی، بی‌تا، تاج العروس، بیروت ، مکتبه الحیاه.
۱۹٫ صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمد بن ابراهیم، ۱۳۶۶، الشواهدالربوبیه، ترجمه جواد مصلح، تهران، سروش.
۲۰٫ ، ۱۳۶۳، مفاتیح الغیب، تهران، مولی.
۲۱٫ طباطبایی، سیّد محمدحسین، ۱۳۶۴، المیزان، تهران، دفتر انتشارات اسلامی.
۲۲٫ طبرسی، ابو علی الفضل بن الحسن، ۱۳۴۹، مجمع البیان، تهران، فراهانی.
۲۳٫ طبری، محمد بن جریر، ۱۳۶۳، تاریخ طبری (تاریخ الرسل والملوک)، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، اساطیر.
۲۴٫ طریحی، فخرالدین، ۱۳۹۵، مجمع البحرین، تهران، المرتضویه.
۲۵٫ عاملی (شیخ بهایی)، بهاءالدین محمد، ۱۳۶۳، کشکول، ترجمه بهمن رازانی، تهران، ارسطو.
۲۶٫ قرطبی، محمد بن احمد، ۱۳۸۱، جامع احکام القرآن، بیروت، دارالفکر
۲۷٫ قطب، سید محمد، ۱۳۶۲، فی ظلال القرآن، ترجمه محمدعلی عابدی، تهران، انقلاب.
۲۸٫ قمی، عباس ، ۱۳۶۳، سفینه البحار، تهران، فراهانی.
۲۹٫ فیومی، احمد بن محمد، بی‌تا، المصباح المنیر، مصر، محمدعلی صبیح و اولاده.
۳۰٫ کربن، هانری، ۱۳۵۸، ارض ملکوت، ترجمه سید ضیاءالدین دهشیری، تهران، مرکز ایرانی مطالعه فرهنگ‌ها.
۳۱٫ کلینی، محمد بن یعقوب، ۱۴۰۵، الکافی، بیروت، دارالاضواء.
۳۲٫ کلبی، ابومندز هشام بن محمد، ۱۳۶۴، الاصنام (تنکیس الاصنام)، ترجمه محمدرضا جلالی نایینی، تهران، نو.
۳۳٫ مجلسی، محمدباقر، ۱۴۰۳، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
۳۴٫ مدنی شیرازی (سید علی خان کبیر)، علی خان بن احمد، ۱۳۶۸، ریاض السالکین، قم، موسسه نشر اسلامی
۳۵٫ محمدی ری‌شهری، محمد، ۱۳۷۷، میزان الحکمه، قم دارالحدیث.
۳۶٫ مصطفی، ابراهیم و دیگران، ۱۴۱۸، المعجم الوسیط، تهران، مؤسسه الصادق.
۳۷٫ مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، ۱۳۷۶، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
۳۸٫ میبدی، ابوالفضل رشیدالدین، ۱۳۶۸، کشف الاسرار و عدۀ الابرار، (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری)، مشهد، آستان قدس رضوی.
۳۹٫ میرزا خسروانی، علیرضا، بی‌تا، تفسیر خسروی، تهران، چاپ دکتر سید مهدی بدیعی.
۴۰٫ نجفی، محمد حسن، ۱۳۶۳، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، قم، دار الکتب الاسلامیه.
۴۱٫ نسفی، ابوحفص نجم‌الدین عمر، ۱۳۵۳، تفسیر نسفی، تصحیح دکتر عزیزالله جوینی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران.
۴۲٫ نصر، سید حسین، ۱۳۵۶، جشن‌نامه هانری کربن، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی.
۴۳٫ الهروی، محمد شریف نظام‌الدین احمد، ۱۳۶۳، انواریه، ترجمه و شرح حکمه الاشراق سهروردی،متن انتقادی و مقدمه حسین ضیایی، به اهتمام آستیم، تهران، امیرکبیر.
۴۴٫ Encyclopedia of Religion and Ethics, 1981.
۴۵٫ The New Encyclopedia Britannica, 1994,. Chicago.
۴۶٫ The World Book encyclopedia, 1995, Chicago, World Book.

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
گزارشی از کاخ‌نشینی در ۴ برج لاکچری تهران پيوند ثابت
شهروند نوشت: این‌جا ورود مشتریان آزاد نیست! شما باید شأن اجتماعی ویژه داشته باشید، تحصیلکرده باشید، خوشنام باشید و حاشیه نداشته باشید و جمعیت خانواده‌تان کم باشد تا بتوانید خانه‌های لاکچری برج‌های معروف تهران را بخرید.
برج‌هایی که محل زندگی افراد سرشناسی مانند کی‌روش، سرمربی تیم‌ملی فوتبال، علی دایی، کریم باقری و دیگر چهره‌های سرشناس است. برج‌هایی که باند فرود هلی‌کوپتر اختصاصی دارند، پزشک ویژه و حرفه‌ای‌ترین مربی‌های ورزشی را برای اهالی ساختمان استخدام کرده‌اند و کارواش اختصاصی و باغ‌های عمودی جزو دیگر آپشن‌هایشان است. به‌جز اینها، برج‌ها مجهز به اینترنت اشیا هستند و شما با فرسنگ‌ها فاصله می‌توانید چراغ‌های خانه‌تان را خاموش کنید؛ مایکروفر را سر ساعت مشخصی راه بیندازید یا از راه دور فرمان شست‌وشو برای لباسشویی‌تان صادر کنید. در ادامه به تعدادی از معروف‌ترین برج‌های تهران و ساکنان مولتی‌میلیاردشان می‌پردازیم.

برج چناران

برج لاکچری چناران پارک رزیدنس در منطقه الهیه تهران قرار دارد که لوکس‌ترین خانه‌های تهران را در خود جای داده است. این برج زیبا در ١٣ طبقه و ٢۶ واحد مسکونی با امکانات فراوان در زمینی با وسعت حدود هشت‌هزار متر مربع بنا شده است. معماران این ساختمان منحصربه‌فرد از معروف‌ترین آرشیتکت‌های ایرانی هستند که معتقدند برج چناران، مجتمعی لوکس و تمام‌عیار است که به طرز غیرقابل تصوری طراحی و مهندسی شده تا بالاترین انتظارات افراد خاص را برآورده کند. این سازه‌ لوکس که در جمع پنج ساختمان برتر تهران قرار گرفته، دارای ۱۳ طبقه و ۲۶ واحد مسکونی است. متراژ این خانه‌های لوکس بین ۳۲۰ تا ۶۴۰ مترمربع است که برای ساخت هر متر  از آنها بین ٧ تا ٩‌میلیون تومان هزینه شده است. در هر طبقه یک، دو یا سه واحد و در طبقه آخر آن‌ یک پنت‌هاوس قرار دارد و مشاعات این مجتمع شامل ۲۰۰۰ متر لابی با ارتفاع ۱۲ متر، استخر ۵۰۰ مترمربعی و سالن ورزشی بسیار مجهز است. امکانات فراوان این برج از پیست پیاده‌روی گرفته تا استخر و آب‌نماهای زیبا و آبشار بر جذابیت‌های آن افزوده است. علاوه بر این، داخل واحدها نیز به زیبایی آراسته شده است. شیرآلات با روکش طلا برای واحدها ساخته شده است و گچ‌بری زیبایی در خانه‌ها به چشم می‌خورد. پارکینگ برای هر خودرویی که بخواهد وارد شود به‌طور اتوماتیک برای همان پلاک خودرو باز می‌شود. سیستم امنیتی فوق پیشرفته‌ای در برج اعمال و ورود و خروج از ساختمان کنترل می‌شود. علاوه بر اینها، از آخرین تکنولوژی‌های روز و بهترین‌های بازار برای تجهیزات آسانسور، تجهیزات ارتباطی و پنجره‌ها استفاده شده است. نمای این برج به‌طور استثنایی زیباست و فضای سبز داخل آن هم به‌طور منحصر به فردی طراحی شده است. جالب اینجاست که مالک این برج تمام واحدهای آن را فروخته و هیچ‌کدام را اجاره نداده است. در حال حاضر قیمت هر متر مربع از واحدهای این برج لاکچری بین ۵٠ تا ۶٠‌میلیون تومان است.

برج آلتون کورت

این برج باند هلی‌کوپتر دارد. برجی که در منطقه نیاوران تهران ساخته شده است. آلتون در ٢۴ طبقه احداث شده و ۶٠ واحد در آن قرار دارد. این ساختمان دو پنت‌هاوس ۵٠٠ و ٧٠٠ متری دارد که امکانات منحصربه فردی در آنها تعبیه شده است. واحدهای برج آلتون بسته به متراژ و امکاناتی که دارند از متری ٣٠‌میلیون تا ۶٠‌میلیون تومان به فروش رسیده است. واحدهای آلتون از ٢۵٠ تا ٧٠٠ متر احداث شده ‌است که امکانات هر واحد بنا به متراژ آن متفاوت است. از امکانات این برج می‌توان به  لابی زیبا و لوکس آن، استخر مخصوص خانم‌ها و آقایان (۴٠٠ متر مربع برای آقایان و ٧۵٠ متر مربع برای خانم‌ها)، سالن ماساژ، سالن بیلیارد، سالن اجتماعات، سالن ورزش، زمین تنیس، فضای مناسب برای پیاده‌روی، روف گاردن، باند هلی‌کوپتر و سه طبقه پارکینگ اشاره کرد. برج آلتون از مواد بااستقامت ساخته شده و دارای بیشترین مقاومت در برابر زلزله است. سقف آن عایق صوتی است و دیوارهای داخلی و خارجی از جنس فولاد مقاوم در برابر زلزله ساخته شده است. سیستم خنک‌کننده بی‌صدا، سیستم اعلام حریق آمریکایی، سیستم تهویه هوای تازه و فن اکسپوز آلمانی هم از ویژگی‌های خاص این برج گران‌قیمت و میلیاردی است. یکی دیگر از ویژگی‌های برج آلتون باغ ایستاده آن است که بزرگترین سرسرا و ورودی را بین ساختمان‌های لاکچری تهران دارد. جالب است بدانید که این ساختمان به‌گونه‌ای ساخته شده که نسبت به زلزله ٨,۵ ریشتری هم مقاوم است.

 برج رولکس فرمانیه

از اسمش هم پیداست که برجی لوکس و گرانقیمت است که پزشک اختصاصی دارد. برج رولکس فرمانیه نیز یکی از باشکوه‌ترین و خارق‌العاده‌ترین برج‌های مسکونی در تهران است که قیمت‌های میلیاردی آن سر به فلک کشیده است. یکی از ویژگی‌های این برج این است که افراد خاصی در آن زندگی می‌کنند. یکی از این افراد علی دایی است که در پنت‌هاوس استثنایی و فوق‌العاده این برج زندگی می‌کند. علاوه بر علی دایی، کریم باقری هم یکی از افراد سرشناس است که در این برج زندگی می‌کند. برج رولکس فرمانیه ۵٢ واحد لوکس و تمام‌عیار از ١٣٠ متر تا ٣٠٠ مترمربع دارد که هر واحد آن به قیمت متری ٧٠ تا ٧۵‌میلیون تومان هم به فروش می‌رود. مجتمع رولکس فرمانیه، دو استخر ٧٠٠ متری به صورت مجزا برای آقایان و بانوان دارد. علاوه‌بر استخرهای ویژه‌ای که در این برج وجود دارد، ساکنان رولکس فرمانیه می‌توانند از سالن‌های بدنسازی با امکانات ویژه در محل زندگی‌شان استفاده کنند. جالب اینجاست که در سالن‌های بدنسازی برج رولکس، مربیان حرفه‌ای شنا، بدنسازی و ایروبیک هم حضور دارند که هر خانواده‌ای می‌تواند در زمان‌های درنظر گرفته شده از حضور آنها استفاده کند. این مربیان حتی مسائل پزشکی ساکنان ساختمان را هم به صورت مدام چک می‌کنند و این یعنی شما اگر مولتی‌میلیاردر باشید، حتی لازم نیست برای چکاپ به بیمارستان یا مطب دکتر مراجعه کنید. همچنین برج رولکس فرمانیه زیباترین و منحصربه‌فردترین لابی را بین برج‌های معروف تهران دارد. این برج کارواش مرکزی و سیستم استفاده از انرژی خورشیدی برای تامین آب گرم نیز دارد. لابی شیک و مبله این برج ۶۰۰ مترمربعی و با دکوراسیونی بسیار عالی، میزبان ساکنان و میهمانان این برج فوق لوکس شمال تهران است که بیش از ١٠ لابی‌من به صورت شبانه‌روزی در این مجموعه مشغول به کار هستند. اگر بگوییم نمای خارجی این برج همچون قصری مجلل و باشکوه است که زیبایی و ابهت ویژه‌ای به شمال تهران داده، اغراق نیست. هزینه شارژ این ساختمان منحصربه‌فرد براساس متراژ خانه‌ها از ساکنان گرفته می‌شود. قیمت شارژ واحدهای این برج از متری ٢۵٠‌هزار تومان آغاز می‌شود و تا ۴٠٠‌هزار تومان ادامه دارد. در واقع ساکنان برج رولکس براساس متراژ خانه‌های خود و امکاناتی که از آنها استفاده می‌کنند، شارژهای نجومی خود را پرداخت می‌کنند. یکی دیگر از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این برج قرار گرفتن نمایندگی ساعت رولکس در کنار آن است که همین موضوع باعث شده سازندگان این برج نام «رولکس» را برای آن انتخاب کنند.

برج روما رزیدنس کامرانیه

این برج از هوشمندترین ساختمان‌های تهران است. لوکس‌ترین و هوشمندترین امکاناتی را که می‌توان تصور کرد در این برج تعبیه شده است. لابی ١٠٠٠ متری این برج از زیباترین لابی‌های برج‌های تهران است که جلال و شکوه آن شباهت زیادی به کاخ ورسای فرانسه دارد، همین موضوع هم از دلایل شهرت این برج است. ساخت این برج هزینه‌ای از متری ١٠‌میلیون تومان به بالا برای سازنده آن‌ که گفته می‌شود پدر فولاد ایران است، داشته است. مساحت این برج ٧هزار مترمربع است که در خیابان کامرانیه شمالی قرار گرفته است. روما رزیدنس شامل ۶۵ واحد مسکونی در ۱۵طبقه است که تمام واحدها جوری طراحی شده‌اند تا حتی ساکنان طبقه اول آن هم چشم‌انداز منحصربه‌فردی داشته باشند. برج روما رزیدنس دارای سه طبقه زیرزمین و یک طبقه همکف است که تمامی پارکینگ‌ها، فضاهای تاسیساتی، لابی، مکان‌های تفریحی، سالن اجتماعات، بلوک‌های تجاری و سایر مشاعات را دربرگرفته است. سازندگان و طراحان این برج همه چیز را برای رفاه حال ساکنان آن در نظر گرفته و این برج لاکچری و لوکس را به گونه‌ای طراحی کرده‌اند که حتی مشکل‌پسندترین میلیاردرهای ایرانی هم نتوانند ایرادی از آن بگیرند. این ساختمان دو پنت‌هاوس در طبقات ١۴ و ١۵ با متراژهای ٩٢۶ و ١۴٠٠ متری دارد که گفته می‌شود ‌سال گذشته به قیمت‌های نجومی متری ۶٠‌ تا ٧٠‌میلیون تومان به فروش رفته‌اند. سالن بیلیارد، استخر، جکوزی، سالن ورزشی، کنترلرهای هوشمند ABB در خانه‌ها، اتاق میهمان موجود در واحدها، وسایل خانه با بهترین کیفیت، سیستم اعلام حریق، دوربین‌های امنیتی مداربسته، آنتن مرکزی وWIFI  از امکانات منحصربه‌فرد این برج هستند. سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی و حتی روشنایی این برج استثنایی هوشمند است و ساکنان این برج می‌توانند از طریق نرم‌افزارهایی که در گوشی‌های هوشمند خود دارند گرما، سرما و نور خانه خود را کنترل کنند. این ساختمان به گونه‌ای ساخته‌شده که در برابر زلزله‌های ٨ ریشتری مقاومت دارد و در همین راستا استاندارد ISO ٩٠٠١ در طراحی و ساخت برج‌های مسکونی  را از سازمان نظام مهندسی گرفته است.
برچسب ها: لاکچری ، لاکچری

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
آیا اصلاح‌طلبان بعد از رهبری آیت‌الله خامنه‌ای از صحنه مدیریتی حذف شدند؟ پيوند ثابت

مهدی کروبی در نامه‌ اخیرش به رهبر انقلاب

مدعی حذف چهره‌های اصلاح‌طلب در دوران

رهبری ایشان شد.

به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان، چندی پیش مهدی کروبی در نامه‌ای سرگشاده به رهبر معظم انقلاب به طرح مباحث و مسائلی پرداخت که جنبه تاریخی داشت. هرچند بسیاری از مدعاهای کروبی پیش‌تر پاسخ گفته شده بود اما این حسن را داشت که یک بار دیگر به بررسی ابعاد مختلف تاریخی که کروبی به آن اشاره کرده بپردازیم و ببینیم چرا وی همچنان اصرار دارد که تلخکامی‌ها و شکست‌های گذشته خود را به‌پای رهبری و نظام بنویسد و از اقرار به واقعیت فرار کند.

اخیراً نامه‌ای از سوی مسعود رضایی مورخ و تاریخ‌شناس به مهدی کروبی نوشته شد و به ادعاهای نامه وی، پاسخ داد.

یکی از ادعاهای مطروحه مهدی کروبی که در این نامه اشاره شده، حذف چپ‌های‌ آن زمان (اصلاح‌طلبان امروز) در دوران رهبری جدید است. وی در این نامه مدعی شده “حضور شما در جایگاه رهبری همراه شد با حذف بخش مهمی از نیروهای انقلاب…”.

حال باید نگاه کرد که رابطه رهبر انقلاب از ابتدای تصدی این مسئولیت با اصلاح‌طلبان چگونه بود؟ آیا آنها به‌محض رهبری آیت‌‌الله خامنه‌ای در سال ۶۸ از عرصه قدرت کنار گذاشته شدند؟ و آیا اگر رابطه سالهای اخیر رهبر انقلاب با چپ‌ها رو به سردی گراییده مقصر آن کیست؛ رهبر انقلاب یا اصلاح‌طلبان؟

این سخن کروبی در مورد “حذف چهره‌های انقلابی” برای هر اصلاح‌طلبی صدق داشته باشد، در مورد خود شخص وی صادق نیست چرا که به‌استناد احکامی که قطعاً اصل‌ آن در دست کروبی موجود است، تا قبل سال ۸۸ اعتماد آیت‌الله خامنه‌ای به شخص وی بسیار زیاد بود.

رهبر انقلاب در سال ۶۹ در حکمی مهدی کروبی و شیخ حسن صانعی (هر دو عضو مجمع روحانیون مبارز) را “برای سامان بخشیدن و رسیدگی بیش‌ازپیش به اموال مجهول‌المالک و کلیه‌ی اموال موضوع حکم مورخ ۶۸٫۰۲٫۰۶ حضرت امام خمینی (رضوان اللّه تعالی علیه)” و “تشکیلاتی زیر نظر آقایان متشکل از هفت نفر با وظایف مشخص” منصوب کرد.

در مورخه ۸۲/۱۲/۷ نیز رهبری در اقدامی بی‌سابقه با نگارش نامه‌ای خطاب به مهدی کروبی از تلاش‌های وی تشکر کردند و چنین نوشتند “با سلام و تحیت و ابراز تأسف از انصراف جنابعالی از نامزدی دور دوم انتخابات مجلس هفتم، لازم می‌دانم اولاً از تلاش جانکاه جناب‌عالی برای حفظ اعتدال مجلس شورای اسلامی در سال‌های مدیریت مجلس ششم و ثانیاً از همراهی و همکاری مجاهدت‌آمیزی که برای برگزاری بهنگام و قانونی انتخابات مجلس هفتم نشان دادید، تشکر نمایم”.

با اتمام دوره ریاست مهدی کروبی در مجلس ششم، آیت‌الله خامنه‌ای ۱۰ خرداد ۸۳ در حکمی وی را به “مشاورت رهبری و عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام” منصوب کرد. کروبی که همیشه خود را پیرو خط امام می‌داند در دوره رهبری بنیانگذار انقلاب تنها دو مسئولیت نماینده امام و سرپرست حجاج ایرانی و نماینده امام و سرپرست بنیاد شهید را به‌عهده داشت اما مسئولیت‌های او در دوره رهبری آیت‌الله خامنه‌ای بیشتر از دوران امام راحل بود!

علاوه بر سیاهه مسئولیت‌های دبیرکل مجمع روحانیون مبارز، یکی دیگر از شخصیت‌های مهم چپ آن زمان سید محمد موسوی خوئینی‌ها است. وی که در آن زمان عضو مجلس خبرگان رهبری بود و به‌گفته شاهدان آن جلسه وی در تأیید رهبری آیت‌الله خامنه‌ای قیام نکرد، بااین‌حال سال ۶۸ در حکمی به سمت مشاورت سیاسی رهبری منصوب شد.

 

موسوی خوئینی‌ها از جمله شخصیت‌های محوری جریان چپ است که بعد از رهبری آیت‌الله خامنه‌ای مسئولیت‌های مهمی گرفت

اصلاح‌طلب سرشناس دیگری که مسئولیتی مهم را در دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای‌ آن هم به‌مدت ۱۵ سال عهده‌دار‌ شد، حجت‌الاسلام محمدعلی رحمانی است. عضو ارشد مجمع روحانیون مبارز با حکم آیت‌الله خامنه‌ای در سال ۷۰ رئیس عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی کل کشور شد. اسدالله کیان‌ارثی چهره سرشناس جریان چپ هم به‌عنوان نماینده ولی‌فقیه در سپاه ولی‌ امر خدمت می‌کرد!

اینها مجموع انتصابات اعضای مجمع روحانیون مبارز و تشکلی بود که کروبی تا سال ۸۴ دبیرکلی آن را به‌عهده داشت، علاوه بر این، نگاهی به ائمه جمعه و نمایندگان ولی‌فقیه در استانها نشان می‌دهد آیت‌الله خامنه‌ای مشی خاصی را در پیش گرفته‌اند که میدان دادن به سلایق مختلف است. هرچند اکثریت نمایندگان ولی فقیه گرایش خاص سیاسی ندارند اما از جمله افراد چپ‌گرا که نماینده‌ ولی فقیه شدند آیت‌الله نورمفیدی استان گلستان، مرحوم طاهری اصفهانی استان اصفهان، مرحوم محمد صدوقی امام جمعه یزد، حجت‌الاسلام دعاگو امام جمعه شمیران و… هستند.

البته انتصاب چپ‌ها در دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای منحصر به اعضای مجمع روحانیون مبارز نبود. اعضای منتخب مجمع تشخیص مصلحت نظام از سوی آیت‌الله خامنه‌ای برای عضویت در سال ۶۸ به این قرار است: مهدوی‌کنی، یوسف صانعی، سیداحمد خمینی، سیدمحمد موسوی خوئینی‌ها، محمدعلی موحدی کرمانی، حسن صانعی، محمدرضا توسلی، عبدالله نوری و میرحسین موسوی”. علاوه بر انتصاب موسوی خوئینی‌ها، شیخ حسن صانعی، یوسف صانعی و مرحوم توسلی در مجمع، مشاهده می‌شود میرحسین موسوی و عبدالله نوریکه چهره‌های چپ بودند در این نهاد حضور داشتند و وزنه به‌سمت اصلاح‌طلبان بود.

در ادوار بعدی مجمع تشخیص مصلحت نظام چهره‌های جدید جریان اصلاحات مانند غلامرضا آقازاده، بیژن نامدار زنگنه، محمد هاشمی، محسن نوربخش، محمدرضا عارف، مجید انصاری، محمد صدر و… از طرف رهبری منصوب بودند و هستند.

ارتباط رهبر معظم انقلاب با اعضای مجمع روحانیون به اینجا ختم نمی‌شود. اخیراً موسوی لاری وزیر کشور دولت اصلاحات و عضو ارشد این تشکل از کمک ماهانه رهبر انقلاب به آنها خبر داده و گفته بود “در سال‌های گذشته مجمع روحانیون به‌طور متوسط سالی یک بار با رهبر معظم انقلاب دیدار داشتند که غالباً هم با شام یا نهار همراه بود… در یکی از این دیدارها آقای امام‌جمارانی سر سفره نهار یا بعد از آن بین شوخی و جدی گفتند «گویا حضرت عالی قبول ندارید که اقتصاد ما با مشکل تورم همراه است». مقام رهبری هم پاسخ دادند «چطور؟»، آقای جمارانی گفتند: «این مبلغ پانصد هزار تومان اهدایی ماهانه حضرت امام به مجمع روحانیون، مربوط به قریب به ده سال پیش است. اگر تورم این سالها لحاظ شود باید خیلی بیش از این پرداخت شود». ایشان تأملی کردند و از آن تاریخ تا امروز مبلغ یک‌میلیون تومان به مجمع روحانیون پرداخت می‌شود”.

 

اعضای مجمع روحانیون هرسال به دیدار رهبر انقلاب می‌رفتند و ایشان ماهانه مبلغ یک‌میلیون تومان به این تشکل کمک می‌کنند

ایشان علاوه بر توجه به ایجاد تعادل در جناح‌های کشور در انتصابات‌شان، بارها با اصلاح‌طلبان دیدار داشتند، از جمله اینها دیداری بود که بعد از پخش فیلم کنفرانس برلین و فضاحت‌آفرینی‌ برخی اصلاح‌طلبان در آن کنفرانس ضدایرانی انجام شد. در این دیدار که در تاریخ ۷۹/۲/۶ برگزار شد، آیت‌الله خامنه‌ای تأکید کردند که “همه‌ شخصیتها، گروهها و جناحهای‌ وفادار به‌ اسلام‌ و انقلاب‌ باید مواضع‌ محکم‌ خود را در برابر کسانی‌ که‌ در داخل‌ و خارج‌، زیر پوشش‌ اصلاحات‌، “انقلاب‌، راه‌ امام‌، ولایت‌ فقیه‌ و قانون‌ اساسی‌” را مورد تعرض‌ قرار می‌دهند، اعلام‌ کنند”.

در این‌ دیدار که‌ آقایان‌ مهدی‌ کروبی‌، سید هادی‌ خامنه‌ای‌، مجید انصاری‌، بهزاد نبوی‌، محمد سلامتی‌، محمد علی‌ نجفی‌ و محمدرضا خاتمی‌ حضور داشتند، کروبی‌، نجفی‌ و نبوی‌ به‌‌نمایندگی‌ از حاضران‌، ضمن‌ استقبال‌ از بیانات‌ اخیر حضرت‌ آیت‌الله‌ خامنه‌ای‌ در زمینه‌ مرزبندی‌ اصلاحات‌ و خشونت‌، به‌ بیان‌ دیدگاههای‌ خود درباره‌ مسائل‌ مختلف‌ از جمله‌ حفظ وحدت‌ و امنیت‌ ملی‌، مطبوعات‌، کنفرانس‌ برلین‌ و روشهای‌ دفاع‌ از اصول‌ و مبانی‌ انقلاب‌ پرداختند.

این توصیه آیت‌الله خامنه‌ای به اصلاح‌طلبان ده سال بعد رنگ باخت و حوادث ۸۸ با ادعای تقلب میرحسین موسوی و مهدی کروبی ۸ ماه کشور را وارد فضای بحران و خشونت کرد که در گزارش جداگانه‌ای درباره آن توضیح داده می‌شود. این اقدام اصلاح‌طلبان هرچند موجب شد تا این جناح بین خود و نظام فاصله بیندازد بااین‌حال رهبر معظم انقلاب در انتصاب اعضای مجمع تشخیص مصلحت در سال ۹۰ از اصلاح‌طلبان چشم‌پوشی نکردند و اشخاصی همچون حسن روحانی و علی‌اکبر ناطق نوری (چهره‌های قدیم جناح راست که حالا مواضع همسو با اصلاح‌طلبان دارند)، شیخ حسن صانعی، محمدرضا عارف، مجید انصاری، غلامرضا آقازاده و حسن حبیبی را منصوب کردند.

۳۰ بهمن سال ۹۱ روزنامه اصلاح‌طلب اعتماد خبر از دیدار مهم سه چهره سرشناس جریان اصلاحات با رهبر انقلاب داد، دیداری که اسحاق جهانگیری در برنامه شناسنامه درباره آن می‌گوید آیت‌الله خامنه‌ای در ملاقات با او و دو چهره اصلاح‌طلب دیگر (موسوی لاری و مجید انصاری) تأکید کردند “کسانی را که جمهوری اسلامی را قبول ندارند از خودتان دور کنید.”، در واقع همان تأکید سال ۷۹ و دغدغه رهبر انقلاب نسبت به اصلاح‌طلبان بار دیگر تکرار می‌شد.

اسحاق جهانگیری در مصاحبه با برنامه تلویزیونی «شناسنامه» که روز جمعه ۲۵ اسفند از شبکه سه تلویزیون پخش شد، مرزبندی‌نکردن جناح اصلاح‌طلب با جریان‌ ضدانقلاب و برانداز را از اشکالات اصلاح‌طلبان برشمرد و گفت “اصلاح‌طلب‌ها قطعاً در کم شدن اعتماد نظام به این جریان سیاسی نقش داشته‌اند”.

با نگاهی به روند همکاری چپ‌ها و اصلاح‌طلبان با رهبر معظم انقلاب، مشخص می‌شود که ایشان نه‌تنها چپ‌ها را از صحنه سیاسی کشور حذف نکردند بلکه آنها را در مسئولیت‌های مختلف جای دادند و اگر بین جناح اصلاح‌طلب و نظام فاصله‌ای افتاده ناشی از اقدامات خود این جریان بود نه شخص رهبری.

منبع:تسنیم

انتهای پیام/

آیا «چپ‌ها» به‌محض رهبری آیت‌الله خامنه‌ای از عرصه قدرت کنار گذاشته شدند؟

نظرات[۱۳] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
اعترافات شاه‌مهره سه تابعیتی به‌زودی منتشر می‌شود پيوند ثابت

از کاشت «تروریسم آب» تا گرای

سایت‌های موشکی با پوشش

فعال محیط‌زیست/

خبرگزاری فارس: از کاشت «تروریسم آب» تا گرای سایت‌های موشکی با پوشش فعال محیط‌زیست/ اعترافات شاه‌مهره سه تابعیتی به‌زودی منتشر می‌شود

یکی از سه نفری که از آن به عنوان شاه‌مهره

شبکه جاسوسی تحت لوای فعالان زیست

محیطی نام برده می‌شود، «مراد موشه طاهباز»

جاسوس سه تابعیتی ایرانی- آمریکایی- انگلیسی

است که به زودی اعترافات مهمی از او منتشر

خواهد شد.

به گزارش خبرنگار حوزه احزاب خبرگزاری فارس، جاسوسی با پوشش فعالیت زیست‌محیطی از موضوعاتی است که این روزها بازتاب و بازخوردهای وسیعی داشته است و شاید بتوان مسئله آب و کمبود منابع طبیعی را از مباحث مهمی دانست که به‌مثابه پاشنه آشیل کشور از سوی تیم‌های جاسوسی و ضدامنیتی مورد سوءاستفاده قرارگرفته است.

اعترافات و اتفاقات اخیر در این زمینه نشان داد، عدم توجه به این مسئله حیاتی و عدم مدیریت صحیح در این حوزه می‌تواند تبعات سنگین امنیتی، اجتماعی و اقتصادی برای کشور در پی داشته باشد.

از سوی دیگر ابعاد جدید پرونده کشف شبکه جاسوسی تحت پوشش فعالیت‌های زیست‌محیطی نشان می‌دهد آنچه نیروهای اطلاعاتی – امنیتی کشف کرده‌اند یک شبکه بزرگ با پروژه‌های ویژه و بسیار حرفه‌ای بوده است.

در اواخر بهمن‌ماه امسال، دستگیری یک تیم جاسوسی در بخش محیط‌زیست سروصدای زیادی به راه انداخت و واکنش‌های بسیاری را به دنبال داشت؛ طرح گسترده‌ای علیه امنیت ملی کشور که با هوشیاری نیروهای امنیتی ناکام ماند.

 

 

*از «تروریسم آب» تا گرای سایت‌های موشکی

این گروه جاسوسی قصد داشتند در پوشش فعالیت‌هایی مثل حمایت از «یوز ایرانی»، «مبارزه با کم‌آبی» و ادعاهایی از این قبیل، گرای سایت‌های موشکی و هسته‌ای کشور را به دشمن بدهند و در بحث «تروریسم آب» نیز برنامه گسترده‌ای داشتند.

درواقع ازجمله حساسیت‌های این تیم جاسوسی نحوه تأمین آب و منابع آن در کشورمان بوده است اما در کنار این طرح کلان جاسوسی، پوشش تیم سیدامامی مباحث محیط زیستی در قالب موسسه «حیات‌وحش میراث پارسیان» بوده و  دوربین‌هایی که وی و تیم همکارش در قسمت‌های مختلف کشور تحت عنوان رصد حیوانات کمیاب کشور و همچنین اکوسیستم گیاهی کشور نصب‌کرده‌اند، برای رصد فعالیت‌های نظامی و موشکی در کنار چگونگی فرآیند توزیع و انتقال آب در ایران صورت گرفته است.

* تلاش تیم جاسوسی برای تکرار وضعیت سوریه

با توجه به اهمیت مسئله آب می‌توان به بحران سوریه اشاره کرد؛ یکی از ابعاد بحران در سوریه که در رسانه‌های داخلی کشورمان کمتر به آن پرداخته‌شده بحث خشک‌سالی است که قبل از آغاز جنگ در سوریه در این کشور آغاز شد، درحالی‌که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ میلادی، این کشور با کاهش بارندگی روبه‌رو شد و این موضوع در سال ۲۰۰۸ شدیدتر بود؛ البته مسئله بعدی سدسازی‌های ترکیه بود که میزان آب ورودی به این کشور را کاهش داد و بر مشکلات کشاورزان سوری افزود و آن‌ها را مجبور به مهاجرت کرد و همین امر به افزایش واردات اقلام غذایی در سوریه منجر شد.

 

 

*دفاع از آقای جاسوس

با اقدام به‌موقع و بسیار مهم اطلاعات سپاه در شناسایی و دستگیری افراد این شبکه جاسوسی و پس از ماجرای خودکشی کاووس سید امامی، برخی مسئولان و رسانه‌های بعضاً اصلاح‌طلب شروع به تطهیر این فرد و تیم جاسوسی کرده و با شبهه افکنی در ماهیت جاسوسی و ضدامنیتی این افراد، سعی بر اعتبار زدایی از نهادهای انقلابی داشتند.

*قرینه‌سازی مرگ زهرا کاظمی و سید امامی

روز ۶ اسفند، «علی یونسی» وزیر اسبق اطلاعات در دولت اصلاحات، در گفتگو با روزنامه دولتی ایران تلاش کرد با بازگشایی دوباره پرونده مرگ «زهرا کاظمی» و ارائه اطلاعاتی از این موضوع با یک قرینه‌سازی بین «زهرا کاظمی» و متهم امنیتی محیط زیستی که اقدام به خودکشی کرد، دستگاه اطلاعاتی مسئول در این پرونده را تخطئه کند.

 

 

یونسی با القای فضاسازی‌هایی که از زمان انتشار خبر خودکشی «کاووس سید امامی» توسط برخی سیاستمداران حامی دولت و اصلاح‌طلبان صورت گرفته بود، وزارت اطلاعات را تنها نهاد انحصاری برای برخورد با «جاسوس» معرفی کرد تا از این طریق دستگاه امنیتی مسئول در این زمینه را به دخالت در کار وزارت اطلاعات متهم کند؛ موضوعی که بی‌جواب نماند و دادستان کشور به آن پاسخ داد.

منتظری دادستان کل کشور در واکنش به این اظهارات تأکید کرد:«این حرف درست نیست زیرا جاسوسی جرم است و وظیفه تشخیص جرم، تعقیب و مجازات بر عهده قوه قضائیه است، لذا وزارت اطلاعات، سپاه پاسداران، نیروی انتظامی و بسیج ضابط قوه قضائیه هستند.»

از سوی دیگر موضع‌گیری برخی مسئولان دولتی و مجلس ازجمله حسام‌الدین آشنا، علی مطهری و محمود صادقی در همین راستا بود، حسام‌الدین آشنا در اقدامی قابل‌تأمل با جامعه‌شناس دینی و حامی محیط‌زیست خواندن کاووس سیدامامی سعی کرد او را از خودکشی تبرئه کند.

 

 

مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری درتوئیتی نوشت «جامعه شناسان دین نه خودکشی می‌کنند، نه حامیان حیات‌وحش»؛ این موضوع واکنش کاربران توئیتر را به دنبال داشت و کاربران استدلال آشنا را زیر سؤال بردند و این سؤال را پرسیدند که آیا یک فرد جاسوس نمی‌تواند در لباس یک جامعه‌شناس یا یک حامی محیط‌زیست، ورود کند و دست‌آخر خودکشی کند.

این مسئله به‌وضوح نشان داد که مسئولان اجرایی کشور، موضوع جاسوسی با پوشش‌های نوین را دست‌کم گرفته و در حالت خوش بیانه آن را باور نکرده‌اند.

همچنین شهیندخت مولاوردی در حاشیه نشست هیئت دولت، در پاسخ به سؤالی درباره سکوت دولت درباره پرونده سیدامامی گفت: دراین‌باره ابهاماتی وجود دارد. امیدواریم هرچه زودتر این ابهامات رفع و این اتفاق بیفتد؛ یعنی مستندات لازم ارائه شود.

*رد پای مقام مسئول در پرونده جاسوسی محیط‌زیستی

این در حالی است که در این پرونده جاسوسی ردپای فردی دولتی با عنوان «ک.م» که در حال حاضر معاون سازمان محیط‌زیست است، دیده می‌شود و این مقام مسئول نیز به همین علت به‌صورت کوتاه‌مدت بازداشت‌شده است.

این امر باعث شد، مهدی محمدی تحلیلگر و فعال سیاسی در توئیتر واکنش نشان داده و تأکید کند:  «سید امامی اطلاعات مکان‌های بسیار حساس این کشور را در پوشش امکانات سازمان محیط‌زیست جمع‌آوری می‌کرده، شاید وقت آن است که به داخل این سازمان هم نگاه کنند.»

متأسفانه عدم باورپذیری به فعالیت حساب‌شده و دقیق افراد و تیم‌های جاسوسی از سوی برخی مسئولان موضوع جدیدی نیست، چه اینکه هنگام دستگیری دری‌اصفهانی جاسوس هسته‌ای نیز برخی مسئولان از القای شبهه در آن پرونده هیچ دریغ نکردند و رسماً اصالت جاسوسی این فرد را زیر سؤال بردند؛ هرچند روند دادرسی و رسیدگی حقوقی در آن پرونده نشان داد تیم هسته‌ای  ما مورد نفوذ دشمن بوده است.

دری‌اصفهانی با دو سرویس اطلاعاتی غربی ارتباط داشت و وی به‌عنوان مسئول امور بانکی تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران وارد مذاکرات تخصصی ایران و ۱+۵ شد؛ وی در بهمن ۹۴ از رئیس‌جمهور نشان درجه سه خدمت دریافت کرده بود. دری اصفهانی قبل از انقلاب با کمیته خزانه‌داری آمریکا کار می‌کرد و مسئولیت کمیته بخش مربوط به انگلیس را بر عهده داشته است.

 

 

*لزوم پاسخگویی دولت

متأسفانه در سال‌های اخیر نفوذ جاسوس‌ها در مراکز تصمیم گیر و تصمیم‌ساز نگران‌کننده بوده است؛ اما این مسئله جایی بغرنج و حاد می‌شود که پس از دستگیری این افراد، مقامات ارشد دولت واکنش مناسبی نشان نمی‌دهند.

* کاووس سیدامامی که بود؟

چندی پیش بود که در جریان دستگیری برخی جاسوس‌هایی که در حوزه محیط‌زیست فعالیت داشتند، فرزند یکی از بازداشتی‌ها خبر از خودکشی پدرش یعنی کاووس سیدامامی داد.

پس از انتشار این خبر بود که عباس جعفری دولت‌آبادی دادستان تهران در گفت‌وگویی اظهار داشت: «این فرد یکی از همان متهمان فعال محیط‌زیست بوده و باتوجه به اینکه می‌دانسته است اعترافات زیادی هم علیه وی شده و هم خود اعترافاتی داشته متأسفانه در زندان دست به خودکشی زده است.»

کاووس سید امامی اگرچه عضو هیئت‌علمی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع) بود ولی خبر خودکشی وی ابعاد پنهانی از زوایای شخیصتی این جاسوس دوتابعیتی ایرانی-کانادایی را آشکار کرد.

 

 

وی که دوره‌های مختلف تحصیلی خود را در خارج از کشور و به‌طور ویژه در  آمریکا و کانادا سپری کرد، دارای تابعیت کانادایی بود؛ موضوعی که البته هیچ‌کدام از همکاران وی در ایران از آن مطلع نبودند.

پدر کاووس سید امامی، احمد سیدامامی از سناتورهای رژیم شاهنشاهی بود که برخلاف دیگر سناتورهای آن زمان منصوب شخص شاه در حوزه سیاست خارجی دربار بوده و ترددهای بسیاری میان تهران-تل آویو داشته است.

سید امامی چنانچه در خبرهای علنی مطرح‌ شد، نزدیک به ۲۶ سال عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق (ع) بوده و به رتبه‌ استاد تمامی رسیده بود.

وی یکی از افرادی بود که گرایش‌های فکری‌اش به جبهه‌ ملی نزدیک و از عناصر مخالف دین و مظاهر دینی در آن جبهه بوده است.

سیدامامی که در راهپیمایی‌هایی که علیه حجاب و قصاص از سوی جبهه‌ ملی در اوایل انقلاب برگزار می‌شد حضور داشت، ضمن به سخره گرفتن قوانین اسلام اعلام کرده بود که به مباحث دینی در ساحت معنوی و روح و ملائکه معتقد نیست و این‌ سطح از مسائل را مطالبی غیرعلمی و شبه خرافات می‌داند، هرچند با بررسی تصاویر سفرهای داخلی و خارجی وی با جوانان مشخص است که سید امامی توجهی به تقیدات شرعی و دینی نداشته است.

اقدامات تیم جاسوسی

ازجمله اقدامات تیم جاسوسانی که با او دستگیرشده‌اند، می‌توان به کار گذاشتن دستگاه‌های ردیاب و محیط‌زیست، جی‌پی‌اس و … در نزدیکی مراکز هسته‌ای و نظامی ازجمله در دو استان کشور و دیگر مناطق موردنظر آمریکایی‌ها که باهدف شناسایی شهرهای زیرزمینی موشکی و البته شرایط آبی کشور بوده است، اشاره کرد.

*ترکیب تیم جاسوسی و شاه‌مهره‌ای که لب باز کرد 

در جریان رسیدگی به این پرونده جاسوسی حدود ۱۵۰ محیط‌بان احضار شدند، از سوی دیگر تیم ۲۵ نفره بازداشت‌شده دیگری که با پوشش فعالیت محیط‌زیستی، اطلاعات مراکز حساس موشکی را به بیگانگان و سرپل‌های خود منتقل می‌کرد؛ پس از زلزله کرمانشاه با اقدامات ضدامنیتی و با حمله‌ به این استان و استان کردستان، تعدادی از نیروهای مسلح را به شهادت رساندند.

در میان دستگیرشدگان این پرونده، سه جاسوس یهودی نیز حضور دارند، این سه نفر از اعضای اولیه و مؤثر در راه‌اندازی موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان هستند که درواقع سرپل‌ اصلی شبکه جاسوسی تحت عنوان این موسسه محسوب می‌شوند.

یکی از این افراد که از آن به‌عنوان شاه‌مهره این شبکه جاسوسی نام‌برده می‌شود، «مراد طاهباز» جاسوس سه تابعیتی ایرانی- آمریکایی- انگلیسی است؛ نام واقعی این عضو یهودی هیئت‌مدیره موسسه حیات‌وحش میراث پارسیان «مراد موشه طاهباز» است که به‌زودی اعترافات مهمی از او منتشر خواهد شد.

 

 

این میلیاردر یکی از سازنده‌های مجتمع‌های تفریحی در سرزمین‌های اشغالی و آمریکاست. پدر این فرد به همراه پدر کاووس سیدامامی، نماینده دوره بیستم مجلس شورای ملی در زمان پهلوی بودند. «قاسم طاهباز» پدر مراد طاهباز از مدیران ارشد موسسه کیهان در دوران پهلوی به مدیریت «مصطفی مصباح‌زاده» سناتور انتصابی و از دوستان نزدیک محمدرضا پهلوی بود.

پس از روی کار آمدن دولت حسن روحانی، از سوی رسانه‌ها نسبت به این فرد هشدار داده شد، اما با انتصاب معصومه ابتکار به ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست، وی نیز از نفوذ بالایی برخوردار شد و در جلسات مهم سازمان محیط‌زیست به‌ویژه در پروژه حفاظت از یوز آسیایی حضور داشت.

ازجمله فعالیت‌های این تیم جاسوسی به‌طور مصداقی «بررسی جلبک‌هایی که ارزش‌ زیست‌محیطی» داشته بوده است و این امر بهانه و پوشش آن‌ها برای جمع‌آوری اطلاعات درباره نقشه‌های تأسیسات دریایی و نظامی در حوزه خلیج‌فارس بوده که علاوه بر این اطلاعات،‌ نحوه‌ تأسیسات دفاعی نظامی کشور نیز با ظاهر محیط‌زیستی به بیرون از کشور منتقل‌شده است.

همچنین دریکی از مراکز حساس هسته‌ای با توجیه لزوم رسیدگی به وضعیت زیست‌محیطی منطقه، تجهیزات مختلفی نصب‌شده بود، جاسوسی از تأسیسات دریایی در برخی از مناطق کشور و جمع‌آوری اطلاعات نظامی و موشکی دو استان، از دیگر اقدامات ضدامنیتی این تیم بوده است.

خانه‌های استیجاری سید امامی نیز یکی دیگر از لایه‌های پوششی اقدامات خرابکارانه این تیم جاسوسی است که با این زمینه‌چینی، جاسوسانی که تیم بازداشت‌شده مسئولیت همکاری و ارائه خدمات به آن‌ها را بر عهده داشتند، با اسرائیل همکاری می‌کردند و محل استقرار آن‌ها یکی از چندین منزل سید امامی در تهران بوده است.

در پی دستگیری این تیم جاسوسی اطلاعات جالبی به دست آمد، منازل کوچه بن‌بستی که محل استقرار این تیم جاسوسی بوده است، خریداری و با حفر تونل‌هایی به یکدیگر متصل شده بود، در این اقدام که نشان‌دهنده یک فعالیت چندین ساله برای ایجاد چنین سازه‌ای است،‌ در یک زیرزمین محوطه‌‌ای ۲۰۰ متری به سالن جلسات آن‌ها اختصاص داده شد.

* اعترافات قطره‌چکانی کاووس سید امامی

سید امامی که روز ۴ بهمن دستگیرشده بود تا روز خودکشی یعنی شب ۱۹ بهمن نه‌تنها هیچ اعتراف مهمی نداشت بلکه به شکل کاملاً حرفه‌ای و قطره‌چکانی اطلاعاتی را بروز می‌داد.

درواقع آن‌طور که حسن بیکی دبیر کمیسیون امنیت ملی در گفت‌وگویی اعلام کرد سید امامی چندین روز قبل از اعلام دستگیری از سوی دادستان تهران دستگیرشده و در جریان بازجویی‌ها به انتقال حجم زیادی از اطلاعات محرمانه به سرویس‌های جاسوسی خارجی اعتراف کرده است.

اما با اعترافات سنگین و مهم سایر اعضای گروه جاسوسی، ورق برگشت و اسناد و مدارک به‌دست‌آمده نیز غیرقابل‌انکار بود، ازاین‌رو وی به اتاقی شیشه‌‌ای منتقل می‌شود و اعترافات مستقیم و زنده هم‌تیمی‌های خود را می‌شنود.

با شنیدن این اعترافات و حجم اطلاعاتی که علیه وی منتشر می‌شود، او رسماً همه‌چیز را تمام‌شده می‌بیند  اما بازهم اعتراف نمی‌کند و مدعی می‌شود من خسته‌ام و فردا حرف می‌زنم.

سید امامی همان شب به‌محض ورود به سلول اقدام به خودکشی می‌کند که خودکشی او نیز درجایی که امکان حلق‌آویز کردن نبوده،‌ اتفاق می‌افتد و این امر کاملاً حرفه‌ای و آموزش‌دیده صورت گرفته است.

* تأیید خودکشی سید امامی از سوی نمایندگان مجلس

علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی که از تأیید خودکشی کاووس سیدامامی از سوی نمایندگان مجلس خبر داده بود، تأکید کرد: کاووس سیدامامی متأسفانه به هر دلیل شرایط زندان را نتوانسته تحمل کند، هرچند وی در سلول عادی نگهداری نشده است، درواقع این فرد با توجه به اینکه استاد دانشگاه بوده، در سلول مناسب نگهداری شده است.

 

 

وی گفته بود: فیلم مربوط به سید امامی نشان می‌دهد که کاووس سیدامامی پیراهن خود را در آورده و برای خودکشی آماده می‌شود. خانواده وی نیز این اتفاق را پذیرفتند و درخواست کالبدشکافی هم نکرده‌اند.

* جزئیات خودکشی سید امامی

سید امامی خود را با استفاده از لباسش که آن را چند دور به دور گردن خود پیچیده دار می‌زند؛ روش او این‌طور بوده است که بر روی لبه‌ دستشویی فرنگی قرارگرفته و با بستن لباس خود به میله‌ای که امکان آویزان شدن از آن نیست خود را به‌جایی متصل کرده است و با جمع‌کردن پاها تا زانو به‌صورت ناگهانی خود را به سمت زمین پرتاب کرده است که این روش باعث شکستن ناگهانی گردن و مرگ او می‌شود و پس‌ازاین اتفاق پزشکی قانونی تأیید کرد که وی در ۱۰ ثانیه‌ اول مرده است.

سید امامی که باهدف خودکشی به سلول رفته است ابتدا رختخواب خود را به‌گونه‌ای مرتب می‌کند که انگار هنوز در جای خود است؛‌ او ابتدا با دو بار ورود و خروج به محل دستشویی مطمئن می‌شود که کسی بر او نظارت نمی‌کند و در این موقعیت لباس خود را خارج و به‌صورت طنابی برای دار زدن آماده می‌کند و وارد دستشویی می‌شود و دیگر خارج نمی‌شود و با توجه به صحنه‌سازی در سلول که گویی یک نفر در رختخواب خوابیده است، کسی تا صبح متوجه خودکشی او نمی‌شود.

برخی از کارشناسان معتقدند که مرگ وی به نفع سرویس‌های اطلاعاتی خارج از کشور بوده است اما به‌هرحال باوجود خودکشی یکی از مهره‌های اصلی این تیم جاسوسی پیشرفته در زندان به دلیل حجم گسترده و مهم اعترافات جاسوس‌های بازداشت‌شده در این پرونده بر ضد سیدامامی، لایه‌های جدیدی از پرونده «نفوذ محیط زیستی» در روزهای آینده مشخص خواهد شد.

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
عضو شورای فقهی بانک مرکزی مطرح کرد پيوند ثابت

۸ اقدام برای تحقق بانکداری اسلامی/

وجود بیش از ۲۰۰ روایت برای عقود مبادله‌ای/

خلق پول بانک‌هابه ۲ شرط جایز است

خبرگزاری فارس: ۸ اقدام برای تحقق بانکداری اسلامی/ وجود بیش از ۲۰۰ روایت برای عقود مبادله‌ای/ خلق پول بانک‌ها به ۲ شرط جایز است

عضو شورای فقهی بانک مرکزی گفت: بنده عقود مبادله‌ای

را ترجیح خواهم داد چون وقتی قرآن ربا را حرام اعلام می‌کند،‌

می‌گوید: أَحَلَّ اللَّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا و برای عقد مرابحه بیش

از ۲۰۰ روایت وجود دارد در حالی برای عقد مشارکت ۱۳

روایت بیشتر نیست.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، سیدعباس موسویان بعد از ظهر روز گذشته در جلسه مناظره با حسین صمصامی با موضوع بانکداری بدون ربا، با بیان اینکه آموزه‌های اقتصادی اسلام چند آموزه را به  ما ارائه کرده و زمینه را برای طراحی نظام‌ها و نهادها فراهم ساخته است، اظهار داشت: در درجه اول اهداف خرد و کلان اقتصادی را می‌توانیم از متن شریعت استخراج کنیم.

وی افزود: مشخص می‌کند که فرد چه مواردی را باید رعایت کند و همین‌طور در سطح کلان چه اقداماتی را باید انجام داد و مسیر اقتصاد در جامعه اسلامی چگونه باید باشد؛ این موارد را به‌راحتی می‌توان استخراج کرد.

عضو شورای فقهی بانک مرکزی با بیان اینکه بعد از اهداف راهبردها را هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی می‌توان استخراج کرد،‌گفت: اصول و قواعد کلی حرکت مثل ضوابط درباره ربا و اینکه سرمایه به‌خودی‌خود ارزش افزوده ایجاد کند رباست.

موسویان ادامه داد: اینها جنبه‌های سلبی است و هم جنبه‌های اثباتی را دربرمی‌گیرد. علاوه بر اینها یکسری احکام اقتصادی را از قرآن و روایات می‌توان استخراج کرد. به‌عنوان‌مثال در یکی از سوره‌های قرآن یکدفعه ۲۷ حکم در خصوص احکام اقتصادی ارائه شده است.

وی با بیان اینکه عنصر چهارمی را که به‌صراحت در آیات و روایات می‌شود استخراج کرد مباحث اخلاقی است، تصریح کرد: گذشته از احکام متون دینی را می‌توان بررسی و روایات متعددی را استخراج کرد که تحت عنوان آموزه‌های مکتبی و یا مکتب اقتصادی اسلام طبقه‌بندی می‌شود.

عضو شورای فقهی بانک مرکزی با طرح این سوال که در این چارچوبی آیا می‌توانیم بگوییم نظام اقتصادی اسلامی داریم، گفت: اگر منظور از نظام یکسری نهادها‌، رفتارها و ساختارهای اقتصادی است تا افراد را در چارچوب اهداف اقتصادی اسلام هدایت کند؟ خیر، اسلام نظام‌سازی را به ما یاد داده است و برای آن اصول و قواعد و احکام و اخلاق را ارائه کرده است.

موسویان اضافه کرد: اسلام مؤلفه‌های موردنیاز برای نظام‌سازی را به مسلمانان داده است اما طراحی

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
بازخوانی شروط ۹ گانه رهبر معظم انقلاب درباره تایید برجام پيوند ثابت

حضرت آیت الله خامنه‌ای، در نامه‌ای به

رئیس‌جمهور، دستورات مهمی پیرامون

حفظ منافع ملی و مصالح عالیه کشور

در خصوص نحوه اجرای برجام صادر کردند.

بازخوانی شروط 9 گانه رهبر معظم انقلاب درباره تایید برجامبه گزارش گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان؛ حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در نامه‌ای به روحانی رئیس‌جمهور و رئیس شورای‌عالی امنیت ملی، با اشاره به بررسیهای دقیق و مسئولانه برجام در مجلس شورای اسلامی و شورای‌عالی امنیت ملی و عبور این موافقتنامه از مجاری قانونی، دستورات مهمی را در خصوص رعایت و حفظ منافع ملی و مصالح عالیه کشور صادر و با برشمردن تأکیدات و الزامات ۹ گانه در اجرای برجام، مصوبه جلسه ۶۳۴ مورخ ۹۴/۵/۱۹ شورای عالی امنیت ملی را با رعایت این موارد و الزامات تأیید کردند.
متن نامه رهبر معظم انقلاب اسلامی به این شرح است:
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
جناب آقای روحانی
رئیس‌جمهور اسلامی ایران و رئیس شورای عالی امنیّت ملّی (دامت توفیقاته)
با سلام و تحیّت؛
اکنون که موافقت‌نامه‌ی موسوم به «برجام» پس از بررسی‌های دقیق و مسئولانه در مجلس شورای اسلامی، کمیسیون ویژه و دیگر کمیسیون‌ها و نیز در شورای عالی امنیّت ملّی، سرانجام از مجاری قانونی عبور کرده و در انتظار اعلام نظر اینجانب است، لازم میدانم نکاتی را یادآور شوم تا جنابعالی و دیگر دست‌اندرکارانِ مستقیم و غیرمستقیم آن، فرصتهای کافی برای رعایت و حفظ منافع ملّی و مصالح عالیه‌ی کشور در اختیار داشته باشید.
۱) پیش از هر چیز لازم میدانم از همه‌ی دست‌اندرکاران این فرایند پرچالش، در همه‌ی دوره‌ها از جمله هیئت مذاکره‌کننده‌ی اخیر که در توضیح نقاط مثبت و در اصلِ تثبیت آن نقاط همه‌ی سعی ممکن خود را به کار بردند، و نیز از منتقدانی که با ریزبینیِ قابل تحسین، نقاط ضعف آن را به همه‌ی ما یادآور شدند و مخصوصاً از رئیس و اعضای کمیسیون ویژه‌ی مجلس و نیز از اعضای عالی‌مقام شورای عالی امنیّت ملّی که با درج ملاحظات مهمّ خود، برخی از نقاط خلأ را پوشش دادند، و سرانجام از رئیس و نمایندگان مجلس شورای اسلامی که با تصویب طرحی محتاطانه، راه درست اجرا را به دولت ارائه کردند، و نیز از رسانه‌ی ملی و نویسندگان مطبوعات کشور که با همه‌ی اختلاف‌نظرها، در مجموع تصویر کاملی از این موافقت‌نامه در برابر افکار عمومی نهادند، قدردانی خود را اعلام دارم. این مجموعه‌ی پر حجم کار و تلاش و فکر در مسئله‌ای که گمان میرود از جمله‌ی مسائل به یاد ماندنی و عبرت‌آموز جمهوری اسلامی باشد، در خور تقدیر و مایه‌ی خرسندی است. به همین دلیل با اطمینان میتوان گفت که پاداش الهی برای این نقش آفرینی‌های مسئولانه، مشتمل بر نصرت و رحمت و هدایت ذات حضرت حق خواهد بود، ان‌شاءالله؛ زیرا وعده‌ی نصرت الهی در برابر نصرت دین او، تخلّف‌ناپذیر است.
۲) جنابعالی با سابقه‌ی چند دهه حضور در متن مسائل جمهوری اسلامی، طبعاً دانسته‌اید

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
۹۴ وعده‌ اقتصادی روحانی چه بود؟ پيوند ثابت
۹۴ وعده‌ اقتصادی روحانی چه بود؟
 
 
در هفته دولت و در حالی که دو سال از عمر دولت یازدهم گذشته است، ۹۴ وعده اقتصادی حسن روحانی رئیس جمهور را که در ایام انتخابات سال ۹۲ اعلام شده، مرور می کنیم.
۹۴ وعده‌ اقتصادی روحانی چه بود؟/ نمی‌گذاریم این همه، بیکار باشند

به گزارش جهان، حدود ۲ سال از روی کار آمدن دولت یازدهم به ریاست حسن روحانی رئیس جمهور می گذرد، دولتی که حل معضلات اقتصادی در صدر وعده‌ های رئیسش بوده و اکثریت مردم با انتظار حل مشکلات اقتصادی به ایشان رای داده اند.

رهبر معظم انقلاب در سخنرانی روز ۱۴ خرداد سال ۹۲ در حرم امام (ره) فرموده بودند: «من به نامزدهای گوناگون عرض میکنم جوری حرف بزنید که اگر در خرداد سال آینده نوار امروز شما را جلوی خودتان گذاشتند یا پخش کردند، شرمنده نشوید؛ جوری وعده بدهید که اگر چنانچه آن وعده را بعداً به رخ شما کشیدند، مجبور نباشید تقصیر را گردن این و آن بگذارید که نگذاشتند، نشد. کاری را که میتوانید انجام دهید، وعده بدهید.»

حال با گذشت دو سال، با استناد به متن سخنرانی های حسن روحانی در ایام تبلیغات قبل از انتخابات و هفته‌های پس از پیروزی در انتخابات، مروری می کنیم بر وعده‌های اقتصادی آقای رئیس جمهور.

۱. دولت تدبیر و امید نخواهد گذاشت این همه جوان بیکار در مقابل خانواده و فرزندان شرمنده باشند.

۲. اطلاعات مربوط به دولت باید به صورت شفاف در اختیار مردم قرار گیرد که این مسئله بسیار مهمی است؛ مقررات و قوانین باید به صورت شفاف در اختیار همه قرار گیرد و نباید یکی زودتر از این مسائل آگاه شود و فردی دیگر دیرتر.

۳. ایجاد شغل نباید با وام باشد که بیکار تبدیل به بیکار بدهکار خواهد شد.

۴. همین کارخانه‌های موجود در کشور اگر به جای ۲۰ درصد توان با ۶۰ درصد توان کار کنند، بخش عظیمی از مشکلات اشتغال‌زایی در کشور برطرف می‌شود.

۵. در ماه‌های ابتدای آغاز به کار دولت «تدبیر و امید» موانع از سر راه تولید برداشته می‌شود.

۶. ما باید به سیاست‌های ابلاغ‌شده از سوی مقام معظم رهبری عمل کنیم، نه اینکه فقط شعار دهیم. شعار من «نجات اقتصاد ایران» است.

۷. برنامه اقتصادی من حل معضل اشتغال به خصوص برای تحصیل‌کرده‌هاست.

۸. اصلاح نظام اداری نیز جزء اولویت‌های من است زیرا با اصلاح نظام اداری جلوی فساد‌ها گرفته می‌شود.

۹. ما باید قبل از جذب سرمایه خارجی ابتدا به فکر جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور باشیم. اگر موانع و مشکلاتی در زمینه جذب سرمایه خارجی داشتیم حتماً لوایح مورد نظر را به مجلس می‌دهیم که سرمایه را جذب کنیم.

۱۰. اساس برنامه‌ اقتصادی من بر دو محور «تولید ثروت ملی» و «توزیع عادلانه ثروت» استوار است. برای ایجاد ثروت ملی باید اقدامات فراوانی انجام دهیم که مهم‌ترین آن بهبود فضای کسب‌وکار است.

۱۱. یکی از راه‌های مهار و کنترل تورم هدایت نقدینگی به سمت تولید است. در کنار هدایت نقدینگی به سمت تولید باید با فساد و رانت‌خواری مبارزه کنیم چرا که بدون آن تولید رونق نخواهد یافت.

۱۲. باید خدمات و تسهیلات لازم را در اختیار کارآفرینان و تولیدگران قرار دهیم که هم معضل بیکاری و هم معضل تورم را حل کنیم.

۱۳. اقشار کم‌درآمدی هستند که برای آنها بسته‌های حمایتی در نظر گرفته شده که از جمله آن‌ها

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
۲۵۰ روش برای نه گفتن پيوند ثابت

250 روش برای نه گفتن

 بله…البته…مشکلی نیست… کلماتی هستند که بی اراده و بدون این که واقعیت داشته باشند از دهان شما خارج می شوند و خیلی دیر به این نتیجه می رسید کاری که از شما خواسته شده است را دوست ندارید انجام دهید و یا وقتی برای آن ندارید . شاید شما توان مالی ندارید که به کسی قرض دهید ، وقت آن را ندارید که با دوستانتان به خرید بروید و یا کاری که همکارتان به شما محول می کند وظیفه شما نیست اما انجام می دهید . خودتان هم تعجب میکنید که چطور انجام چنین کارهایی را پذیرفته اید. از خود می پرسید چگونه این مسائل برای من پیش می آید؟

وقتی دو ساله بودید بدون هیچ مشکلی به راحتی فریاد می زدید: نه! اما کم کم این کلمه از شما دور شد.هر چه بیشتر نه می گفتید پدر و مادرتان عصبانی تر می شدند آموزگارتان این کلمه را غیر قابل قبول می دانست.وقتی بزرگتر شدید از این می ترسیدید که با نه گفتن عشق و وفاداری پدر و مادر و یا دوست خود را از دست بدهید.بدون شک

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
آموزش تعامل با جنس مخالف پيوند ثابت



تعامل با جنس مخالف و حد وحدود آن چیزی است که فرزندان در طول
کودکی و نوجوانی از والدین خود می آموزند.

همسر

وقتی همسر مورد علاقه ام را یافتم و قرار بود هر چه زودتر زندگی مشترک مان را شروع کنیم، واقعا در پوست خود نمی گنجیدم.

من همسر رویاهام رو پیدا کرده بودم و برای شروع زندگی مشترک لحظه شماری می کردم. همسرم از خانواده ای خوب و آبرومند بود. در حقیقت تناسب زیادی با هم داشتیم و در ظاهر مشکلی نبود.

ولی…

 

شب عروسی مان، بنا به اعتراف خود همسرم(و البته به خاطر احساس گناه شدیدی که داشت) متوجه شدم که او بر اساس ناپختگی و حتی حیله یک مرد وارد رابطه با وی شده ولی خوب خیلی زود متوجه اشتباهش شده و این رابطه تمام می شود………..

 

البته دیگه برای من فرقی نمی کرد. من در یک لحظه احساس کردم تمام آنچه را که به دست آورده بودم، ناگهان از دست دادم. نمی توانستم او را به عنوان شریک زندگی ام بپذیرم و این شد که از همان شب اول ناسازگاری ما شروع شد.

ناسازگاری که چه عرض کنم. منظور دعوا و مشاجره نبود. من دیگه او را دوست نداشتم  نمی توانستم او را به همسری بپذیرم. صبحها زود از خانه میرفتم و شبها بعد از بازگشت از کار، آن قدر در خیابان پرسه میزدم تا وقت خواب شود و به خانه برای خواب بروم. حتی دیگر دوست نداشتم خانه پدری خود بروم، خانواده ام را ببینم وکلا از دنیا بیزار شده بودم. این درد بی درمان را نمی توانستم برای کسی هم بازگو کنم.

همسرم بارها از من عذرخواهی کرد، التماس کرد او را ببخشم، فراموش کنم ولی من توانایی آن را نداشتم. با چند مشاور صحبت کردم آنها متفق القول معتقد بودند این زندگی سرد و یخی بهتر است زودتر خاتمه یابد. وقتی صحبت از  طلاق شد همسرم به دست و پای من افتاد. گفت هر کار دوست داری بکن، دوباره ازدواج کن، اصلا با من حرف نزن، منو بذار و برو حتی خرجی هم نده فقط طلاقم نده، آبرومو نبر؛ تو منو طلاق نده، اجازه بده صوری همسرت بمانم.

راستش خودم هم وقتی به یاد چهره مظلوم و آبرومند مادر و پدر همسرم می افتادم از خودم بدم

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
واکنش صریح حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی پيوند ثابت

در درس خارج فقه مطرح شد
واکنش صریح آیت‌الله مکارم شیرازی به اظهارات وزیر ارشاد درباره خوانندگی زنان

یکی از مراجع عظام تقلید با اشاره به مطرح شدن برخی سخنان مبنی بر اعلام نظر فقها در خصوص خوانندگی زنان گفت: این طرز سخن‌گویی سابقه ندارد.

خبرگزاری فارس: واکنش صریح آیت‌الله مکارم شیرازی به اظهارات وزیر ارشاد درباره خوانندگی زنان

به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی صبح امروز در درس خارج فقه خود که در مسجد اعظم قم برگزار شد، با اشاره به این‌که مناسبت‌های تاریخی شیعه در این سال‌های اخیر پرشکوه‌تر از سابق برگزار می‌شود، گفت: عاشورا با عاشوراهای قدیم خیلی تفاوت پیدا کرده و بسیار وسیع و گسترده شده است و عید غدیر خم نیز بسیار بزرگتر از سابق برگزار می‌شود.

وی افزود: همچنین مسائل مربوط به امام زمان (عج) نیز نسبت به گذشته باشکوه‌تر و دامنه‌دارتر است و مسئله ولایت پررنگ‌تر از سابق در حال مطرح شدن است.

این مرجع تقلید ادامه داد: در این میان باید مراقب بود که افراط و تفریط به این مسئله لطمه نزده و باید با اعتدال این ایام‌الله گسترش یابند و نباید چهره این ایام با مسائل نادرست خدشه‌دار شود.

وی در ادامه با اشاره به حدیثی از امام هادی (ع) عنوان کرد: باید افراد از تملق دوری کرده و به جای آن حسن نیت داشته باشند چراکه مسئله تملق از بلاهایی است که در جوامع بشری از قدیم‌الایام وجود داشته است و امروز هم متاسفانه وجود دارد.

آیت‌الله مکارم‌شیرازی با اشاره به این‌که افراد بی‌شخصیت با تملق سر کار آمده و افراد با شخصیت کنار زده می‌شوند، گفت: از طریق تملق افراد ناصالح و بی‌شخصیت به پست و مقام می‌رسند و با این کار ضایعه بسیار بزرگی در جامعه پیدا می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به این‌که امسال توسط تشکیلات سعودی ۶ میلیون کتاب بر ضدشیعه منتشر شده است، ادامه داد: ۶ میلیون عدد بسیار بزرگی است و میلیاردها هزینه دارد.

این مرجع تقلید اظهار داشت: سرمایه اصلی این کتاب‌ها غالباً دروغ و تهمت

نظرات[۰] | دسته: افزایش معلومات | نويسنده: mobinkarim | ادامه مطلب...

 
صفحه 1 از 41234

No Image
No Image No Image No Image
 
 
 

آخرین نوشته ها

آمار سایت

افراد آنلاین : 5
ورودی های گوگل : 0
تعداد نوشته ها : 776
تبادل لینک: 0
بازدید امروز : 124
بازدید دیروز : 186
بازدید این هفته : 1171
بازدید این ماه : 4948
بازدید کل : 155806
نظرات تایید شده : 74 دیدگاه

No Image No Image